МОЛЕКУЛЯРНО-ГЕНЕТИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ ВИРУСНОГО ГЕПАТИТА С

Юсупов Шавкат Рахимбоевич, Ибрахимова Хамида Рустамовна

Ургенчский филиал Ташкентской медицинской академии, Республика Узбекистан, г. Ургенч

Keywords: Сурункали гепатит C, аралаш гепатит, фиброз, генотиплар, эпидемиология, клиника, молекуляр-генетик таҳлил Хоразм вилояти.


Abstract

Сурункали гепатит C бутун дунё миқёсида аҳолининг саломатлигига жиддий таҳдид солувчи касалликдир. Унинг клиник кечиши ва оқибатлари мураккаб ва оғир бўлиши мумкин. Ушбу мақолада Хоразм вилоятининг юқумли касалликлар шифохонасида сурункали гепатит C ва аралаш гепатит (C ва B) билан диспансер ҳисобида турган беморлар орасида эпидемиологик, клиник ва лаборатор таҳлил ўтказилган. Тадқиқотнинг мақсади — сурункали гепатит C кечишига ижтимоий-профессионал тегишлилик, жинс, ёш, касалликнинг генотипи ва фиброз босқичи каби омиллар таъсирини ўрганиш. Беморларнинг аксариятида (79,9%) сурункали моноинфекцион гепатит C ташхиси қўйилган бўлиб, уларда фиброз ва цирроз белгиларининг мавжудлиги кузатилган. Молекуляр-генетик таҳлил натижалари генотип 1b устунлигини кўрсатди. Тадқиқот ушбу касалликни ташхислаш ва даволаш стратегиясини яхшилашга ёрдам беради.


References

1. Абрамова А.Ю., Слепцова С.С., Ильина Н.А. Хронические вирусные гепатиты B и C у лиц с хронической почечной недостаточностью, находящихся на программном гемодиализе в Якутске. Сб. материалов XII Всероссийской научно-практ.конф. с международным участием. М.: 2019;8-10.

2. Информационный бюллетень ВОЗ, июль 2019. Электронный научный журнал:«Социальные аспекты здоровья населения» 2019;65(4):15.

3. Невзорова Т.Г. Хронические вирусные гепатиты В и С у беременных: клинико- лабораторная характеристика с учетом состояния антиоксидантной защиты, особенности течения беременности и родов: дис. канд. мед, наук. / М., 2005;108.

4. Постановление Президента Республики Узбекистан (ПП РУз) от 16.05.2022 г. «О совершенствовании мер противодействия распространению некоторых актуальных вирусных инфекций».

5. Савилов Е.Д., Чемезова Н.Н., Астафьев В.А., Малов И.В., Малов С.И., Гаврилова Т.А. и др. Парентеральные вирусные гепатиты в Иркутской области. //Acta Biomedica Scientifica. 2018;3(5):148-153.

6. Юсупов Ш.Р., Умиров С.Э. Сурункали вирусли гепатитларнинг айрим клиник- эпидемиологик хусусиятлари // Тиббиётда янги кун. 2022;2(40):532-535.

7. Artikov, I. A., Sadullaev, S. E., Ibrakhimova, H. R., & Abdullayeva, D. K. (2023). RELEVANCE OF VIRAL HEPATITIS EPIDEMIOLOGY. IMRAS, 6 (7), 316–322.

8. Ibrakhimova, H. R., Matyakubova, O. U., Sadullaev, S. E., & Abdullayeva, D. K. (2023). HELMINTISES IN CHILDREN AMONG THE POPULATION IN UZBEKISTAN. IMRAS, 6 (7), 323–327.

9. Ералиев, У. Э., & Садуллаев, С. Э. (2020). Molecular genetic characteristics of rotavirus infection in children. Молодой ученый, (38), 46-48.

10. Sadullaev, S. E., Bobajanov, A. O., Khusinbayev, I. D., Durdiev, E. S., & Ismoilova, A. R. (2025). PSYCHOLOGICAL REHABILITATION DURING THE CORONAVIRUS PANDEMIC. Multidisciplinary Journal of Science and Technology, 5(2), 429-433.

11. Sadullaev, S. E., Ibragimov, S. J., Bobojonov, Y. B., Yoqubov, Q. Y., Abdullayeva, D. K., & Khasanova, J. R. (2024). PREVALENCE OF DIARRHEAL DISEASES IN THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN. International Journal of Education, Social Science & Humanities, 12(3), 356-363.

12. Sadullaev, S. E., Ibragimov, S. J., Bobojonov, Y. B., & Mamatqulov, T. T. (2025). INTESTINAL IMMUNITY. Multidisciplinary Journal of Science and Technology, 5(2), 485-488.

13. Ибрахимова, Х. Р., Матьякубова, О. У., Садуллаев, С. Э., & Абдуллаева, Д. К. (2023). ГЕЛЬМИНТЫ У ДЕТЕЙ СРЕДИ НАСЕЛЕНИЯ УЗБЕКИСТАНА. IMRAS, 6(7), 323-327.

14. Khusanov, A. M., Kh, N. A., & Sadullaev, S. E. (2024, March). THE STRUCTURE OF COMORBID PATHOLOGY IN CHILDREN WITH COVID-19. In CONFERENCE ON THE ROLE AND IMPORTANCE OF SCIENCE IN THE MODERN WORLD (Vol. 1, No. 2, pp. 27-28).

15. Raximboyevich, Y. S., Rustamovna, I. H., Sabirovna, M. S., & Ernazarovich, S. S. (2025). CLINICAL FEATURES OF ESCHERICHIOSIS IN CHILDREN. Multidisciplinary Journal of Science and Technology, 5(6), 220-224.

16. Артиков, И. А., Отажанов, Ш. З., & Садуллаев, С. Э. (2025). ПАТОМОРФОЛОГИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ДЕТСКОГО ЛИМФОБЛАСТНОГО ЛЕЙКОЗА. Multidisciplinary Journal of Science and Technology, 5(6), 257-264.

17. Rustombekovich, N. R., Zarifboyevich, O. S., Kadamovna, A. D., & Ernazarovich, S. S. (2025). THE STATE OF THE ANTIOXIDANT DEFENSE SYSTEM IN CHRONIC HEPATITIS C. Multidisciplinary Journal of Science and Technology, 5(5), 79-84.

18. Kadamovna, A. D., Rustombekovich, N. R., Zarifboyevich, O. S., & Ernazarovich, S. S. (2025). COMBINATIONS OF HEPATITIS B WITH PULMONARY TUBERCULOSIS. Multidisciplinary Journal of Science and Technology, 5(5), 60-65.

19. Ernazarovich, S. S., Zarifboyevich, O. S., Rustombekovich, N. R., & Kadamovna, A. D. (2025). DYNAMICS OF THE COVID-19 PANDEMIC AND ITS CLINICAL CONSEQUENCES. Multidisciplinary Journal of Science and Technology, 5(5), 85-90.

20. Matkarimov, M., & Sadullaev, S. (2025). BOLALARDA INFEKSION MONONUKLEOZNING XUSUSIYATLARI. Journal of science-innovative research in Uzbekistan, 3(4), 169-177.

21. Туйчиев, Л. Н., Худайкулова, Г. К., Джураева, Н., & Эралиев, У. Э. (2023). A study of the factors affecting the effectiveness of COVID-19 rehabilitation.

22. Sadullaev, M. S. S. M. S., & Sh, S. M. D. (2023). THE COURSE OF CORONAVIRUS AGAINST THE BACKGROUND OF CHRONIC HEPATITIS.

23. Ibraximova, H. R., & Sadullaev, S. E. (2025). THE EFFECT OF PROPER NUTRITION ON IMMUNITY IN CHILDREN. Multidisciplinary Journal of Science and Technology, 5(6), 1229-1233.

24. Jaloladdin o‘g‘li, M. M., & Ernazarovich, S. S. (2025). COMORBID INFECTIONS IN YOUNG CHILDREN: CLINICAL FEATURES AND ANALYSIS OF OBSERVATIONS. Multidisciplinary Journal of Science and Technology, 5(4), 362-366.

25. Masharipov, S., Sadullaev, S. E., & Sh, M. D. (2023). THE COURSE OF CORONAVIRUS AGAINST THE BACKGROUND OF CHRONIC HEPATITIS. Научный импульс, 78.

26. Sadullaev, S. E., & Sh, M. D. (2023). THE COURSE OF CORONAVIRUS AGAINST THE BACKGROUND OF CHRONIC HEPATITIS Masharipovа Sh. S Masharipov S. Научный импульс, 78.

27. Sadullayev, S. E. (2024). THE COURSE OF NOSOCOMIAL PNEUMONIA IN PATIENTS ON LONG-TERM ARTIFICIAL LUNG VENTILATION. O'ZBEKISTONDA FANLARARO INNOVATSIYALAR VA ILMIY TADQIQOTLAR JURNALI, 2(26), 80-84.

28. Tuychiev, L. N., Khudaykulova, G. K., Eraliev, U. E., Djuraeva, N. K., & Sadullaev, S. E. (2023). A STUDY OF THE FACTORS AFFECTING THE EFFECTIVENESS OF COVID-19 REHABILITATION.

29. Рахматуллаева, Ш.Б. Особенности течения COVID-19 у детей с коморбидной патологией // Ш.Б. Рахматуллаева, М.Т. Муминова, А.Х. Нурматов и др. // Педиатрия. Восточная Европа. - 2023. № 3 12. - 436-442. - https://recipe.by/wp-content/uploads/2024/10/436-442_ped_3-2024-v12.pdf (дата обращения: 30.08.2025). doi: 10.34883/PI.2024.12.3.006

30. Худайкулова Гулнара Каримовна, Муминова Махбуба Тешаевна, & Отажанов Шамсиддин Зарифбаевич (2021). АНАЛИЗ ЭТИОЛОГИЧЕСКОЙ СТРУКТУРЫ ВИРУСНЫХ ДИАРЕЙ У ВИЧ-ИНФИЦИРОВАННЫХ ДЕТЕЙ. Journal of cardiorespiratory research, 2 (3), 31-34. doi: 10.26739/2181

31. ARTIQOV, I., & ABDULLAYEVA, D. (2025). THE SPREAD OF DIARRHEAL DISEASES IN THE KHOREZM REGION. Multidisciplinary Journal of Science and Technology, 5(3), 672-677.

32. Аскарова, Р. И., & Отажанов, Ш. З. (2020). Туберкулез на фоне сопутствующей инфекции. European Science, (3), 52.

33. Аскарова Роза Исмаиловна, Атажанов Шамсиддин Зарифбаевич, & Маткурбанов Хамдамбек Илхамбекович (2019). Анализ первичных форм туберкулеза у детей, проживающих в Хорезмской области. Наука, техника и образование, (9 (62)), 64-68.

34. Отажанов, Ш. З., Худайцулова, Г. К., & Муминова, М. Т. (2019). THE COURSE OF DIARRHEA OF VIRAL ETIOLOGY IN HIV INFECTED CHILDREN. Новый день в медицине, (4), 252-255.

35. Аскарова Роза Исмаиловна, & Отажонов Шамсиддин Зарифбоевич (2020). Туберкулез на фоне сопутствующей патологии. European science, (3 (52)), 106-108. doi: 10.24411/2410-2865-2020-10301

36. Аскарова, Р. И., Машарипова, Ш. С., Атажанов, Ш. З., Машарипова, Х. К., & Якубова, У. Б. (2019). ОСОБЕННОСТИ ТЕЧЕНИЯ БЕРЕМЕННОСТИ ЖЕНЩИН, БОЛЬНЫХ ТУБЕРКУЛЁЗОМ ОРГАНОВ ДЫХАНИЯ. In International scientific review of the problems of natural sciences and medicine (pp. 202-209).

37. Ибрахимова, Х. Р., Отажанов, Ш. З., & Матякубова, О. У. (2019). ТУБЕРКУЛЕЗНЫЙ МЕНИНГИТ У БОЛЬНЫХ, ПРОЖИВАЮЩИХ В ХОРЕЗМСКОЙ ОБЛАСТИ. In INTERNATIONAL SCIENTIFIC REVIEW OF THE PROBLEMS OF NATURAL SCIENCES AND MEDICINE (pp. 96-104).

38. Ibraximova, H. R., Nurllayev, R. R., & Matyaqubova, O. U. (2023). KICHIK YOSHDAGI BOLALAR ORASIDA ICHAK PARAZITAR KASALLIKLARINING EPIDEMIOLOGIK XUSUSIYATLARI. Новости образования: исследование в XXI веке, 2(15), 109-114.

39. Ҳамида Рустамовна Ибрахимова (2022). ПАРАЗИТАР КАСАЛЛИКЛАР ТАШҲИСЛАНГАН ТУРЛИ ЁШДАГИ ОДАМЛАРДА ИММУН СТАТУСИГА ТАВСИФ. Academic research in educational sciences, 3 (4), 812-819. doi: 10.24412/2181-1385-2022-4-812-819

40. Юсупов Шавкат Рахимбоевич, Абдуллаева Дилфуза Кадамовна, Машарипова Шохиста Сабировна, & Матякубова Ойша Уриновна (2020). Применение пектина в комплексной терапии при острых кишечных инфекциях. Вестник науки и образования, (5-2 (83)), 51-56.

41. Юсупов, Ш. Р., Ибрагимова, Х. Р., Машарипова, Ш. С., Якубова, У. Б., & Рахимбаев, М. Ш. (2015). Особенности этиологической структуры острых диарейных заболеваний в условиях Южного Приаралья. Вісник проблем біології і медицини, (3 (1)), 246-248.

42. Ibraximova , H., Mo’minov , I., & Niyazmetov , T. (2025). OVQATLANISH VA IMMUNITET. Journal of Science-Innovative Research in Uzbekistan, 3(2), 134–138. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/journal-science-innovative/article/view/65822

43. Sh, Y. S., & Ibrakhimova, H. R. (2023). IMMUNOLOGICAL CHARACTERISTICS OF PATIENTS WHOSE BODY IS INFECTED WITH CATTLE SOLITAIRE. Новости образования: исследование в XXI веке, 2(15), 120-124.

44. Ibraximova, H. R., Nurllayev, R. R., Bazarov, M. Y., & Rajabova, M. Q. (2025). BASICS OF PREVENTING PARASITIC INFECTIONS AMONG CHILDREN. Multidisciplinary Journal of Science and Technology, 5(2), 306-310.

45. Ibraximova, H. R., Artiqov, I. A., & Otajanov Sh, Z. (2025). HELMINTH INFECTIONS: CLASSIFICATION, DEVELOPMENTAL CONDITIONS, AND CLINICAL MANIFESTATIONS. Multidisciplinary Journal of Science and Technology, 5(6), 1241-1245.

46. Ibraximova, H. R., & Sadullaev, S. E. (2025). THE EFFECT OF PROPER NUTRITION ON IMMUNITY IN CHILDREN. Multidisciplinary Journal of Science and Technology, 5(6), 1229-1233.

47. Nurllayev, R. R. (2023). Artiqov IA IMPROVING THE PRIMARY PREVENTION OF ACUTE DIARRHEAL DISEASES AMONG CHILDREN. Finland International Scientific Journal of Education, Social Science & Humanities, 11(4), 6-10.

48. Машарипова Шохиста Сабировна, & Матякубова Айша Уриновна (2020). Кумысолечение ослабленных детей в Хорезмском регионе. Наука, образование и культура, (2 (46)), 49-51. doi: 10.24411/2413-7111-2020-10201

49. Matyakubova, O. U. (2023). EPIDEMIOLOGICAL FEATURES OF CHICKENPOX AMONG CHILDREN IN THE KHAREZM REGION. Finland International Scientific Journal of Education. Social Science & Humanities, 11(4), 11-14.

50. Юсупов, Ш. Р. (2020). Абдуллаева Дилфуза Кадамовна, Машарипова Шохиста Сабировна, Матякубова Ойша Уриновна Применение пектина в комплексной терапии при острых кишечных инфекциях. Вестник науки и образования,(5-2), 83.

51. Машарипова Шохиста Сабировна, Артиков Икром Ахмеджанович, & Матякубова Ойша Уриновна (2021). РАСТРОЙСТВА ПСИХИКИ У БОЛЬНЫХ ДЕСТРУКТИВНЫМИ ФОРМАМИ ТУБЕРКУЛЕЗА В УСЛОВИЯХ ПАНДЕМИИ COVID-19. Journal of cardiorespiratory research, 2 (3), 73-77. doi: 10.26739/2181

52. Masharipov, S. M., Matyakubova, O. U., & Yakubov, K. Y. (2025). IMMUNE STATUS IN PATIENTS WITH PARASITIC DISEASES IN KHOREZM REGION. Multidisciplinary Journal of Science and Technology, 5(1), 514-517.

53. Машарипова, Ш. С. (2022). O ‘PKA ARTERIYALARINING QANDLI DIABET TA’SIRIDA MORFOLOGIK TUZILISHI. Журнал кардиореспираторных исследований, 3(1).

54. Машарипова, Ш. С. (2020). Матякубова Айша Уриновна Кумысолечение ослабленных детей в Хорезмском регионе. Наука, образование и культура, 2, 46.

55. Аскарова, Р. И., Машарипова, Ш. С., Атажанов, Ш. З., Машарипова, Х. К., & Якубова, У. Б. (2019). ОСОБЕННОСТИ ТЕЧЕНИЯ БЕРЕМЕННОСТИ ЖЕНЩИН, БОЛЬНЫХ ТУБЕРКУЛЁЗОМ ОРГАНОВ ДЫХАНИЯ. In International scientific review of the problems of natural sciences and medicine (pp. 202-209).

56. Машарипова Шохиста Собировна, & Матякубова Ойша Уриновна (2020). Течение ВИЧ/СПИД инфекции у больных туберкулезом легких. European science, (3 (52)), 110-112. doi: 10.24411/2410-2865-2020-10302

57. Юсупов Шавкат Рахимбоевич, Абдуллаева Дилфуза Кадамовна, Машарипова Шохиста Сабировна, & Матякубова Ойша Уриновна (2020). Применение пектина в комплексной терапии при острых кишечных инфекциях. Вестник науки и образования, (5-2 (83)), 51-56.

58. Ibrakhimova, H. R. (2023). Masharipova Sh. S, & Artikov IA, 103-108.

59. Машарипова S. (2024). Specific pathomorphological changes in the course of lymphocytic leukosis in children . Современник аспекти паразитологии и актуальные проблемы кишечных инфекций, 1(1), 25. извлечено от https://inlibrary.uz/index.php/problems-intestinal-infections/article/view/32455