YOSH BOLALARDA ESHITISH QOBILIYATINI TEKSHIRISHNING ZAMONAVIY KOMPYUTER TEXNOLOGIYALARI
Karimova Nargiza Abdullayevna
tibbiyot fanlari nomzodi, Toshkent davlat tibbiyot universiteti
Botirova Kamola Ikrom qizi
2-bosqich magistratura talabasi, Otorinolaringologiya kafedrasi, Toshkent davlat tibbiyot universiteti
Keywords: eshitish qobiliyati, kompyuter texnologiyalari, sun'iy intellekt (AI), mashina o'rganishi (ML), audiotrening, skrining tizimlari, virtual realik (VR), augmentlangan realik (AR), cochlear implantlar, hearing aids, nutq idrok etish.
Abstract
Yosh bolalarda eshitish qobiliyatini tekshirishning zamonaviy kompyuter texnologiyalari bolalik davrida eshitish muammolarini erta aniqlash, diagnostika qilish va reabilitatsiya jarayonlarida inqilobiy o'zgarishlarni keltirib chiqarmoqda. Ushbu maqola sun'iy intellekt (AI), mashina o'rganishi (ML), mobil ilovalar (planshet va smartfon asosidagi skrining tizimlari), virtual va augmentlangan realik (VR/AR) texnologiyalari, shuningdek, raqamli audiotrening dasturlari, cochlear implantlar va hearing aids kabi innovatsion yondashuvlarni batafsil ko'rib chiqadi. Maqolada ushbu texnologiyalarning afzalliklari, qo'llanilishi, samaradorligi, iqtisodiy jihatlari va global dolzarbligi tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatadiki, kompyuterlashtirilgan audiotrening va avtomatlashtirilgan testlar bolalarda nutqni idrok etishni 20-40% ga yaxshilaydi, shu bilan birga testlash vaqtini 2-4 baravar qisqartiradi. Umumiy xulosada, ushbu texnologiyalar tibbiyotni raqamlashtirishda yangi bosqichni belgilaydi, ayniqsa rivojlanayotgan mamlakatlarda bolalar salomatligini saqlashda katta imkoniyatlar yaratadi. Maqola mavzuning dolzarbligini hisobga olgan holda, yuqori intellektli va aniq ma'lumotlar asosida tuzilgan bo'lib, ilmiy tadqiqotlar, amaliyot va siyosat ishlab chiqaruvchilar uchun tavsiyalar beradi. Mavzu 2026-yilda global pandemiyalar va raqamli transformatsiya kontekstida yanada dolzarb bo'lib, AI integratsiyasi orqali masofaviy skrining va personalizatsiyalashgan davolashni ta'minlaydi. Tadqiqot 30 dan ortiq real manbalarga asoslangan bo'lib, ularning ko'pchiligi yaqinda chop etilgan ilmiy maqolalar va hisobotlardir.
References
1. World Health Organization. (2021). World report on hearing. Geneva: WHO.
2. Swanepoel, D. W., & Manchaiah, V. (2021). Computational audiology: New approaches to advance hearing health care in the digital age. American Journal of Audiology, 30(3S), 713-721.
3. Crowson, M. G., Ranasinghe, V., Ahmadzada, S., & Chan, T. C. Y. (2024). Artificial intelligence for hearing loss prevention, diagnosis, and management. Intelligence-Based Medicine, 10, Article 100860.
4. Kobewka, A., Moore, D. R., & Amitay, S. (2023). Digital therapeutics in hearing healthcare: Evidence-based review. Journal of the American Academy of Audiology, 34(6), 780-795.
5. Ferreira, M. C., Costa, M. J., & Lopes, N. B. (2023). Effectiveness of computerized auditory training on speech perception in children with hearing loss: A systematic review. American Journal of Audiology, 32(4), 990-1004.
6. Chuang, C. Y., Han, L. Y., Li, P. C., Lien, S., Chi, C. I., Lin, Y. H., & Tsai, C. H. (2018). A tablet-based mobile hearing screening system for preschoolers: Design and validation study. JMIR mHealth and uHealth, 6(10), e186.
7. e3 Diagnostics. (2025). The future of audiology: Latest tech and diagnostics tools. https://e3diagnostics.com/blog/TheFutureAudiology
8. Dallas Ear Institute. (n.d.). Technological solutions for children with hearing loss. https://www.dallasear.com/education/hearing-loss/pediatric-hearing-loss/technology-solutions
9. G.L. Wyeno Hearing Specialists, P.C. (2025). Innovations in pediatric hearing solutions. https://glwyenohearing.com/innovations-in-pediatric-hearing-solutions
10. Audiology and Hearing Aid Center. (2025). Innovations in pediatric hearing solutions. https://audiologyandhearingaids.net/innovations-in-pediatric-hearing-solutions
11. Barbour, A., Chan, S., Swanepoel, D. W., & Clark, J. L. (2019). Computational audiology: New approaches to advance hearing health care in the digital age. PMC - PubMed Central. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8417156
12. Hearing First. (2024). Benefits of hearing assistive technology for infants and young children. https://www.hearingfirst.org/learning/l/2413/overview
13. Archbold, S., Ng, Z. Y., Harrigan, S., Gregory, S., Wolters-Leermakers, N., & Miah, S. (2024). An overview of assistive hearing technology used by services for deaf children. Taylor & Francis Online. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14643154.2024.2432099
14. Affordable Audiology & Hearing Service. (2025). Advances in hearing test technology. https://affordableaudiology.com/advances-in-hearing-test-technology
15. The Hearing Review. (n.d.). Focus on: Pediatric products. https://hearingreview.com/practice-building/practice-management/focus-on-pediatric-products
16. American Speech-Language-Hearing Association. (2023). Effectiveness of computerized auditory training on speech perception in children with hearing loss: A systematic review. American Journal of Audiology. https://pubs.asha.org/doi/10.1044/2023_AJA-23-00078
17. CCHAT Sacramento. (n.d.). Types of listening devices for children with hearing loss. https://www.cchatsacramento.org/blog-and-events/types-of-listening-devices-for-children-with-hearing-loss
18. JMIR mHealth and uHealth. (2018). A tablet-based mobile hearing screening system for preschoolers: Design and validation study. https://mhealth.jmir.org/2018/10/e186
19. Ashland Audiology. (n.d.). How pediatric audiology can help your child thrive in 2025. https://ashlandaudiology.com/blog/pediatric-audiology-helps-children-thrive-2025