NYUTON QONUNLARI VA ULARNING ZAMONAVIY TEXNIKADA QO‘LLANILISHI

Begmuradov Shohzod Dilmurod o'g'li

Jizzax davlat pedagogika universiteti

Keywords: Kalit so‘zlar:Nyuton qonunlari, inersiya, kuch, tezlanish, harakat, mexanika, zamonaviy texnika, muhandislik, kosmonavtika, avtomobil mexanikasi.

---

Abstract

Annotatsiya: Ushbu maqolada Nyuton mexanikasi qonunlarining mohiyati, ularning tarixiy ahamiyati hamda zamonaviy texnika va texnologiyalarda qo‘llanilishi ilmiy asosda tahlil qilinadi. Nyutonning uchta asosiy qonuni — inersiya qonuni, kuch va tezlanish orasidagi bog‘liqlik qonuni hamda harakatga teskari ta’sir qonuni — mexanikaning poydevorini tashkil etadi. Maqolada ushbu qonunlarning mashinasozlik, aviatsiya, kosmonavtika, avtomobilsozlik, robototexnika va muhandislik hisoblaridagi amaliy ahamiyati yoritiladi. Shuningdek, zamonaviy texnologik tizimlarda Nyuton mexanikasidan kvant va nisbiylik mexanikasigacha bo‘lgan uzviy bog‘liqlik ko‘rsatiladi.

---

References

1. Newton, I. (1687). Philosophiae Naturalis Principia Mathematica. London: Royal Society.

2. Halliday, D., Resnick, R., & Walker, J. (2014). Fundamentals of Physics. 10th Edition. Wiley.

3. Serway, R. A., & Jewett, J. W. (2014). Principles of Physics. Cengage Learning.

4. Tipler, P. A., & Mosca, G. (2008). Physics for Scientists and Engineers. W. H. Freeman.

5. Feynman, R. P., Leighton, R. B., & Sands, M. (1965). The Feynman Lectures on Physics, Vol. I. Addison-Wesley.

6. Karimov, O. A., va G‘ulomov, N. (2019). Umumiy fizika kursi: Mexanika. Toshkent: Fan nashriyoti.

7. Qodirova, M. (2021). “Nyuton qonunlarining muhandislik hisoblaridagi ahamiyati.” Fizika va Ta’lim Jurnali, №4, 33–40.

8. Rafiqov, D. (2020). Mexanik tizimlarning modellashtirish usullari. Samarqand: SamDU nashriyoti.

9. NASA (2022). Newton’s Laws of Motion and Their Applications in Modern Space Technology. Washington, D.C.: NASA Education Office.

10. To‘laganova, M. M. (2023). Mexanika va muhandislik asoslari. Toshkent: TDTU nashriyoti.