TISH GO‘SHTLARINING SURUNKALI YALLIG‘LANISHI VA YURAK-QON TOMIR KASALLIKLARI O‘RTASIDAGI BOG‘LIQLIK
Baxodurov Botirxon Nodir oʻgʻli
Buxoro innovatsion taʼlim va tibbiyot universiteti stomatologiya fakulteti talabasi
Keywords: Kalit so‘zlar: Tish go‘shti yallig‘lanishi, parodontit, gingivit, yurak-qon tomir kasalliklari, ateroskleroz, yallig‘lanish biomarkerlari, surunkali yallig‘lanish, endotelial disfunksiya, immun javob.
Abstract
ANNOTATSIYA Ushbu maqolada tish go‘shtlarining surunkali yallig‘lanish kasalliklari (xususan, gingivit va parodontit) bilan yurak-qon tomir kasalliklari (ateroskleroz, yurak ishemik kasalligi, miokard infarkti) o‘rtasidagi bog‘liqlik masalasi o‘rganilgan. Zamonaviy ilmiy tadqiqotlar asosida yallig‘lanish jarayonining organizmdagi umumiy ta’siri, immun javob, endotelial disfunksiya va qon tomirlar holatiga ta’siri tahlil qilingan. Klinik kuzatuvlar va biomarkerlar asosida surunkali parodontal kasalliklarga chalingan bemorlarda yurak-qon tomir muammolarining uchrash chastotasi yuqoriligi isbotlangan. Shuningdek, sog‘lom tish go‘shtlari yurak salomatligi uchun muhim himoya omili sifatida qaralgan. Ushbu maqola stomatologik va kardiologik profilaktika choralarining integratsiyalashuvi lozimligini asoslaydi.
References
1. Akhmedov A. R., “Parodont kasalliklari va yurak patologiyalari o‘rtasidagi bog‘liqlik”, Toshkent tibbiyot jurnali, 2021.
2. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni Saqlash Vazirligi, “Parodont kasalliklarini davolash bo‘yicha klinik protokol”, 2023.
3. Tonetti M. S., et al. “Periodontitis and atherosclerotic cardiovascular disease: consensus report of the joint EFP/AAP workshop.” Journal of Clinical Periodontology, 2013.
4. Joshipura K.J. et al., “Poor oral health and coronary heart disease”, Journal of Dental Research, 2009.
5. Van Dyke T.E., Dave S. “Risk factors for periodontitis.” Journal of the International Academy of Periodontology, 2005.
6. Libby P. “Inflammation in atherosclerosis”, Nature, 2002.
7. Matveev V.V., “Stomatologiya va yurak-qon tomir kasalliklari: o‘zaro ta’sirlar”, Moskva, 2020.
8. WHO. “Oral health and noncommunicable diseases”, World Health Organization Bulletin, 2022.
9. Kornman K.S. “Mapping the pathogenesis of periodontitis: a new look”, Journal of Periodontology, 2008.
10. Cherepov A.B., “Immunologiya parodontitda”, Sankt-Peterburg, 2019.
11. Anderson J.L. et al. “Inflammation markers and risk of cardiovascular disease”, Circulation, 2005.
12. Nazir M.A. “Link between oral health and systemic health”, International Journal of Health Sciences, 2017.