Demografik o‘sish va iqtisodiy rejalashtirish muammolari

Axrorov Elyorjon Baxtiyor oʻgʻli

Mirzo Ulug'bek nomidagi O'zbekiston Milliy universiteti Jizzax filiali

Keywords: demografik o‘sish, iqtisodiy rejalashtirish, aholining tabiiy o‘sishi, urbanizatsiya, mehnat bozori, ijtimoiy xizmatlar, bandlik, O‘zbekiston, demografik dividend, infratuzilma, prognozlash.

---

Abstract

Mazkur ilmiy maqolada demografik o‘sish va uning iqtisodiy rejalashtirish tizimiga ko‘rsatadigan murakkab va ko‘p qirrali ta’siri tahlil qilingan. Demografik dinamikaning iqtisodiy sohalarga — bandlik, ta’lim, sog‘liqni saqlash, infratuzilma, uy-joy bilan ta’minlash va ekologik barqarorlik kabi yo‘nalishlardagi bosimlari yoritilgan. O‘zbekistonning demografik portlashi va uni iqtisodiy rejalashtirish mexanizmlari bilan uyg‘unlashtirish tajribasi, mavjud muammolar va kelgusidagi tahdidlar asosida ko‘rib chiqilgan. Maqolada innovatsion rejalashtirish vositalari — sun’iy intellekt, GIS tizimlari, demografik prognozlar va xalqaro tashkilotlar tomonidan taklif etilgan “demografik dividend” yondashuvi alohida ta’kidlangan. Muallif demografik o‘sishni ijobiy iqtisodiy resursga aylantirish uchun tizimli, uzoq muddatli va ilmiy asoslangan rejalashtirish zarurligini asoslaydi.

---

References

1. UNFPA. Demographic Dividend in Central Asia: Policy Outlook, New York, 2023.

2. World Bank. Planning for Population Growth: Country Guidance Notes, Washington, 2022.

3. OECD. Population Trends and Long-term Economic Planning, Paris, 2022.

4. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi. Demografik holat bo‘yicha tahliliy axborot, Toshkent, 2023.

5. ILO. Youth Employment in Demographic Transition Contexts, Geneva, 2021.

6. UN DESA. World Population Prospects 2022: Summary of Results, New York, 2022.

7. Asian Development Bank. Managing Demographic Change in Developing Asia, Manila, 2023.