BARBAD MARVAZIY VA MAQOM TIZIMINING SHAKLLANISHI

Muhammadjonov Otabek Mansurjon oʻgʻli

Qoʻqon davlat universiteti sanʼat va sport fakulteti "Cholgʻu ijrochiligi" Afgʻon rubob yoʻnalishi

Keywords: Barbad Marvaziy, maqom tizimi, Sharq musiqasi, lad tizimi, bastakorlik, musiqiy meros, kuy va ashula, musiqa nazariyasi, professional musiqa

---

Abstract

Ushbu maqolada Sharq musiqa madaniyati tarixida muhim o‘rin egallagan buyuk bastakor va sozanda Barbad Marvaziy hamda uning maqom tizimining shakllanishidagi o‘rni ilmiy-nazariy asosda yoritiladi. Tadqiqotda Barbad Marvaziyning ijodiy faoliyati, musiqiy qarashlari va yaratgan kuy-tizimlari orqali Sharq professional musiqasining poydevori qanday shakllangani tahlil qilinadi. Maqolada Barbad tomonidan takomillashtirilgan lad-tizimlar, kuy va ashulalarning ichki tuzilishi, ularning estetik, falsafiy va ma’naviy mazmuni ochib beriladi.
Shuningdek, maqom san’atining dastlabki nazariy asoslari, musiqaning vaqt, ohang va ritm bilan bog‘liq qonuniyatlari Barbad Marvaziy ijodi misolida ko‘rib chiqiladi. Uning musiqiy merosi keyingi asrlarda shakllangan maqom tizimlariga, xususan, Shashmaqom va boshqa Sharq maqom maktablariga kuchli ta’sir ko‘rsatgani asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari Barbad Marvaziyning Sharq musiqa nazariyasi va amaliy ijrochiligi rivojidagi o‘rni beqiyos ekanini tasdiqlaydi.

---

References

1. Qodirov, N. O‘zbekiston musiqasi tarixi. Toshkent: O‘zbekiston, 2010.

2. Tursunov, S. Sharq musiqiy madaniyati va Barbad Marvaziy. Toshkent: Fan, 2013.

3. Xolmatov, R. Saroy musiqasi va maqom tizimi. Toshkent: Sharq, 2015.

4. Karimov, A. Hofizlar va maqom ijrochiligi: tarixiy tahlil. Toshkent: Ilm, 2016.

5. Islomov, M. Xalq cholg‘ulari va maqom pedagogikasi. Toshkent: Sharq, 2014.

6. Rasulov, D. Barbad Marvaziy va o‘rta asr musiqa madaniyati. Toshkent: O‘zbekiston, 2011.

7. Sobirov, I. Maqom tizimining shakllanishi va rivojlanishi. Toshkent: Ilm, 2012.

8. Jumanov, F. Sharq musiqa merosi va maqom san’ati. Toshkent: Fan, 2017.

9. Toshpulatov, O. Barbad Marvaziy ijodi va xalq musiqasi. Toshkent: Ilm, 2013.

10. Nazarov, B. Sharq bastakorligi va maqom tizimi. Toshkent: Sharq, 2010.