Ingliz va o’zbek badiiy matnlarida salbiy his-tuyg’ularni ifodalovchi frazeologik birliklarning pragmatik va semantik xususiyatlari

Buvijon Jumatova

Mustaqil tadqiqotchi.

Keywords: Frazeologik birliklar, salbiy his-tuyg'ular, pragmatik xususiyatlar, semantik xususiyatlar, ingliz badiiy matnlari, o'zbek badiiy matnlari, idiomlar, metafora, madaniy taqqoslash, emotsional ifoda, tarjima muammolari, g'azab, qayg'u, qo'rquv,

---

Abstract

Ingliz va o'zbek badiiy matnlarida salbiy his-tuyg'ularni ifodalovchi frazeologik birliklarning pragmatik va semantik xususiyatlarini o'rganish tilshunoslikning dolzarb masalalaridan biridir. Ushbu tezisda ingliz va o'zbek tillaridagi salbiy emotsiyalarni (masalan, g'azab, qayg'u, qo'rquv, nafrat va boshqalar) aks ettiruvchi frazeologik birliklarning semantik tuzilishi, pragmatik funktsiyalari va badiiy matnlardagi qo'llanilishi taqqoslab tahlil qilinadi. Tadqiqotda frazeologik birliklarning leksik-semantik xususiyatlari, metaforik asoslari, madaniy kontekstda o'zgarishi va tarjimada yuzaga keladigan muammolar ko'rib chiqiladi. Ingliz adabiyotida (masalan, Shekspir, Dikens asarlarida) va o'zbek badiiy matnlarida (Abdulla Qodiriy, Oybek, Pirimqul Qodirov kabi yozuvchilar asarlarida) salbiy his-tuyg'ularni ifodalovchi idiomlarning pragmatik ta'siri, ularning nutqiy vaziyatlarda qo'llanilishi va semantik evolyutsiyasi o'rganiladi. Tadqiqot natijalari frazeologik birliklarni tarjimada saqlash va madaniy aloqalarni mustahkamlashga xizmat qiladi. Umumiy hajmi 50 betdan ortiq bo'lgan ushbu tezisda nazariy va amaliy tahlillar, misollar va taqqosiy jadval orqali batafsil bayon etiladi.

---

References

1. Mamatov, A. (2016). O‘zbek tilida frazeologik birliklarning semantik xususiyatlari. – Toshkent: Fan nashriyoti. – 145 b.

2. Madrahimova, N. (2018). Til va madaniyat: frazeologizmlarning milliy-madaniy aspekti. – Samarqand: SamDU nashriyoti. – 132 b.

3. Jo‘rayev, B. (2020). “Badiiy matnda frazeologik birliklarning pragmatik funksiyalari.” Filologiya masalalari, №3, 56–63-betlar.

4. G‘ulomov, A. & Rahimov, N. (2017). O‘zbek tilining frazeologiyasi. – Toshkent: O‘zbekiston Milliy universiteti nashriyoti. – 189 b.

5. Qodirova, M. (2021). “His-tuyg‘ularni ifodalovchi frazeologizmlar semantikasi.” Til va adabiyot ta’limi jurnali, №2, 45–50-betlar.

6. Sobirova, Z. (2019). “O‘zbek xalq maqollarida salbiy hissiyotlarning leksik ifodasi.” O‘zbek tili va adabiyoti, №4, 70–78-betlar.

7. Karimov, M. (2015). Frazeologik birliklarning ma’no qatlamlari va ularning badiiy matndagi o‘rni. – Toshkent: Fan va texnologiya. – 152 b.