JADIDLARNING YANGI USLUBDA O‘QITISH METODLARI

Dilafruz Meliboyeva

Sodiqjon Meliboyev

Keywords: Jadidchilik, Ismoil G‘aspirinskiy, usuli jadid, yangicha ta’lim tizimi, Turkiston ma’rifatparvarlari, jadid maktablari, milliy uyg‘onish, ma’naviy islohot, Abdulla Avloniy, Mahmudxo‘ja Behbudiy, ma’rifat va ozodlik g‘oyasi.

---

Abstract

Ushbu tezisda XIX asr oxiri – XX asr boshlarida Turkiston hududida shakllangan jadidchilik harakatining ma’rifiy, madaniy va ta’limiy ahamiyati tahlil qilinadi. Ismoil G‘aspirinskiy asos solgan “usuli jadid” - tovush asosida o‘qitish metodikasi - musulmon dunyosida yangi davr ta’lim tizimini boshlab bergani, bu tajriba O‘rta Osiyoda ham keng tarqalganligi yoritiladi. Jadidlar tomonidan tashkil etilgan yangi usul maktablarining maqsadi, o‘quv dasturlari, bosqichlari va ularning jamiyat ma’naviy hayotiga ko‘rsatgan ta’siri ilmiy asosda tahlil etilgan. Shuningdek, Mahmudxo‘ja Behbudiy, Abdulla Avloniy, Abdurauf Fitrat, Munavvarqori Abdurashidxonov kabi jadid namoyandalarining milliy uyg‘onishdagi o‘rni hamda ularning yosh avlodni ma’rifat, tafakkur va Vatanparvarlik ruhida tarbiyalashga qo‘shgan hissasi yoritib berilgan.

---

References

1. Qosimov B. Ismoilbek Gasprinskiy (1851-1914; Qrim). T., 1992. https://n.ziyouz.com/portal-haqida/xarita/jahon-nasri-onlayn-antologiyasi/ismoilbek-gasprinskiy-1851-1914-qrim

2. Dolimov U. Turkistonda jadid maktablari. T.: Universitet, 2006.

3. O‘zbekiston tarixi: yangi nigoh. Jadidlar harakatidan milliy mustaqillikka qadar, Toshkent, 1998;

4. Abdulla Avloniy. Tanlangan asarlar. 2 jildlik, 2-jild. - Toshkent “Ma’naviyat” 1998. - B. 33.

5. Исхаков Ф. Национальная политика царизма в Туркестане (1867-1917). -Ташкент: Фан, 1997. - С. 167.

6. Салижанова Г.Ф. Учебно-просветительские очаги в Туркестане, их общественное значение (конец XIX - начало XX вв.). Автореф. дисс. ... канд. ист. наук. - Ташкент, 1998. С. 22.