Mebel nomlarining yasalishining morfologik usullaridan: abbrevatsiya, affiksatsiya va so'z ko'chishi

Urokova Dildora Ibragimovna

Termiz davlat universiteti mustaqil izlanuvchisi

Keywords: mebel nomlari, morfologik usul, abbrevatsiya, affiksatsiya, so‘z ko‘chishi, konversiya, yasama so‘z, o‘zbek tili leksikasi, terminologiya

---

Abstract

Mazkur tezisda o‘zbek tilidagi mebel nomlarining morfologik yasalish usullari – abbrevatsiya, affiksatsiya va so‘z ko‘chishi (konversiya) – lingvistik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Mebel leksikasi insonning moddiy madaniyati, uy-joy jihozlari va kundalik hayot bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, tilning lug‘at boyligini boyitishda muhim o‘rin tutadi. Tadqiqotda ushbu nomlarning yasalish jarayonlari, semantik xususiyatlari, etimologik ildizlari hamda ularning til tizimidagi o‘rni yoritiladi. Asosiy e’tibor affiksatsiya usuli orqali hosil bo‘lgan yasama so‘zlar, qisqartma shakllar va so‘z turkumi o‘zgarishi asosida yuzaga kelgan birliklarga qaratiladi. Tahlil natijasida mebel terminologiyasining o‘zbek tilidagi rivojlanish qonuniyatlari aniqlanadi va tilshunoslik nazariyasiga hissa qo‘shadigan xulosalar chiqariladi. Tezis o‘zbek tilshunosligi, leksikologiya va morfologiya sohalaridagi mavjud ilmiy qarashlarga tayanadi.

---

References

1. Hojiyev A. O‘zbek tili so‘z yasalishi tizimi. – Toshkent: O‘qituvchi, 2007. – 166 b.

2. Rahmatullayev Sh. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – Toshkent: O‘qituvchi, 2006. – 476 b.

3. O‘zbek tilining izohli lug‘ati. – Toshkent: O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi, 2006–2008. – 1–5-jildlar.

4. Abduazizov A. O‘zbek tili fonologiyasi va morfologiyasi. – Toshkent, 1992. – 210 b.

5. Tursunov U., Muxtorov N., Rahmatullayev Sh. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – Toshkent, 1992. – 320 b.

6. Umarova N. va boshq. So‘z yasash usullari xususida // Zenodo, 2025. – 73-bet.

7. Sayfullayeva R.R. va boshq. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – Buxoro: Durdona, 2021. – 465 b.

8. O‘zbek tilining grammatikasi. – Toshkent: Fan, 1998. – 1–2-jildlar.

9. Asadov T., Mardonova S. O‘zbek tilida faol so‘z yasalishi va muallif neologizmlari. – Toshkent, monografiya. – 113 b.

10. Mirtojiyev M. O‘zbek tili leksikologiyasi. – Toshkent: Fan, 1995. – 180 b.

11. O‘rinboyev B. O‘zbek tilshunosligi asoslari. – Toshkent, 2005. – 250 b.

12. Uroqova D.I. Ingliz va o‘zbek tillarida mebel nomlarining leksik-semantik aloqalari // Ilmiy maqola, 2025. – 1695–1698-betlar.