Urbanizatsiya va mintaqa iqtisodiyotining barqaror rivojlanishi o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik

Sobirov Javoxir Xayrulla o‘g‘li

O‘zbekiston Milliy universiteti Geografiya va geoaxborot tizimlari fakulteti 70530201 – Geografiya mutaxassisligi magistratura bitiruvchisi “Global Scholar Scientific Publishing” MChJ direktori

Keywords: urbanizatsiya, mintaqa iqtisodiyoti, barqaror rivojlanish, shahar aglomeratsiyasi, hududiy tafovutlar, yashil iqtisodiyot, infratuzilma, investitsiyalar, O‘zbekiston.

---

Abstract

Mazkur tezisda urbanizatsiya jarayonlari va mintaqa iqtisodiyotining barqaror rivojlanishi o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Urbanizatsiya nafaqat aholining shaharlarga ko‘chishi, balki iqtisodiy o‘sish, infratuzilma rivoji, innovatsiyalar va ekologik muvozanatni ta’minlashning muhim omili sifatida ko‘rib chiqiladi. O‘zbekiston misolida shaharlarning mintaqaviy iqtisodiyotga ta’siri, hududiy tafovutlar, barqaror rivojlanish maqsadlari (SDGs) bilan uyg‘unligi yoritiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, to‘g‘ri boshqarilgan urbanizatsiya mintaqalarning iqtisodiy salohiyatini oshiradi, ish o‘rinlari yaratadi va yashash sifatini yaxshilaydi, lekin nazoratsiz o‘sish ekologik va ijtimoiy muammolarni keltirib chiqarishi mumkin. Tezisda O‘zbekistonning 2030-yilgacha urbanizatsiya darajasini 60 foizga yetkazish maqsadi, ikkinchi darajali shaharlar rivoji va yashil shahar konsepsiyasi bo‘yicha takliflar ilgari suriladi.

---

References

1. World Bank. The Time is Now: How Can Uzbekistan Leverage Urbanization as a Driver of Sustainable Development? Washington, 2022. – 120 b.

2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 10-yanvardagi “Urbanizatsiya jarayonlarini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori.

3. Asian Development Bank. Harnessing Uzbekistan’s Potential of Urbanization: National Urban Assessment. Manila, 2021. – 84 b.

4. “O‘zbekiston – 2030” strategiyasi. Toshkent, 2023.

5. Qomus.info. Urbanizatsiya haqida. – Toshkent, 2024.

6. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma’lumotlari (stat.uz).

7. Norova S. Mintaqalar barqaror rivojlanishini ta’minlashning asosiy yo‘nalishlari // Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot. 2025. №11. – 389-395-betlar.

8. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 20-noyabrdagi “Urbanizatsiya va uy-joy bozorini barqaror rivojlantirish milliy qo‘mitasi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori.

9. Zokirov S.S. O‘zbekistonda urbanizatsiya jarayonlarini tartibga solish tizimini takomillashtirish. Dissertatsiya. Toshkent, 2021. – 150 b.

10. Gazeta.uz. Toshkent va Samarqand FAO Green Cities Network a’zosi bo‘ldi. 2026-yil.

11. UZA. Urbanizatsiya va uy-joy bozorini barqaror rivojlantirish milliy qo‘mitasi tashkil etiladi. 2025.

12. Toshev N. Mintaqa iqtisodiyotining barqaror rivojlanishida turizm sohasining iqtisodiy samaradorligini oshirishning metodologik asoslari. Qarshi, 2026. – 45-60-betlar.

13. Nizomov A. Mintaqaviy iqtisodiyot asoslari. Toshkent: Iqtisodiyot, 2020. – 200 b.

14. Rahmonov H., Umirov A. Shahar iqtisodiyoti: urbanizatsiya, uy-joy bozorlari va barqaror rivojlanish // Nazariy va amaliy fanlardagi ustuvor islohotlar. 2024. №4. – 199-201-betlar.