GESTATSION QANDLI DIABET RIVOJLANISHIDA GENETIK POLIMORFIZMLAR O’RNI

G.K. Karimova

Buxoro davlat tibbiyot instituti 1-son akusherlik va ginekologiya kafedrasi dotsenti

---

Abstract

Soʻnggi yillarda genetik tadqiqotlar GQD rivojlanishida irsiy omillar muhim rol oʻynashini koʻrsatmoqda. Genom darajasidagi tadqiqotlar uglevod almashinuvi va insulin signalizatsiyasiga bogʻliq bir qator genlarda polimorfizmlar mavjudligini aniqlagan [5].

Ayniqsa TCF7L2, MTNR1B va IRS1 genlari gestasion diabet rivojlanishi bilan bogʻliq muhim genetik markerlar sifatida qaraladi. TCF7L2 geni β-hujayra funksiyasi va insulin sekretsiyasini tartibga solishda ishtirok etadi. Ushbu genning ayrim polimorfizmlari glyukoza gomeostazining buzilishiga olib kelishi mumkin [4].

MTNR1B geni melatonin reseptorlarini kodlaydi va glyukoza metabolizmi hamda insulin sekretsiyasi jarayonlariga ta'sir koʻrsatadi. Ayrim tadqiqotlarda ushbu genning muayyan polimorfizmlari gestatsion diabet rivojlanishi xavfini oshirishi qayd etilgan [1].

IRS1 geni insulin retseptor substrati sintezida ishtirok etadi. Bu gendagi polimorfizmlar insulin signalizasiyasining buzilishiga va insulinrezistentlik kuchayishiga olib kelishi mumkin [3].

            Ushbu genetik markerlarni oʻrganish gestatsion diabet rivojlanish xavfini erta aniqlash, yuqori xavf guruhini shakllantirish va individual profilaktika choralarini ishlab chiqishda muhim ahamiyatga ega [2].

---

References

1. Catalano P.M., Shankar K. Obesity and pregnancy: mechanisms of short-term and long-term adverse consequences for mother and child // BMJ. – 2017. – Vol. 356. – P. j1.

2. Bellamy L., Casas J.P., Hingorani A.D., Williams D. Type 2 diabetes mellitus after gestational diabetes: a systematic review and meta-analysis // The Lancet. – 2019. – Vol. 373(9677). – P. 1773–1779.

3. Guariguata L., Linnenkamp U., Beagley J., Whiting D., Cho N.H. Global estimates of the prevalence of hyperglycaemia in pregnancy // Diabetes Research and Clinical Practice. – 2014. – Vol. 103(2). – P. 176–185.

4. Farrar D., Simmonds M., Bryant M., Lawlor D.A., Dunne F. Hyperglycaemia and risk of adverse perinatal outcomes: systematic review and meta-analysis // Lancet Diabetes & Endocrinology. – 2016. – Vol. 4(1). – P. 1–12.

5. Prasad R.B., Groop L. Genetics of type 2 diabetes – pitfalls and possibilities // Genes. – 2015. – Vol. 6(1). – P. 87–123.