Miya to‘lqinlari (alfa, beta, gamma) va tashqi chastotalar o‘rtasidagi dinamik o‘zaro ta’sir mexanizmlari

Zuhra Yusupova Olim qizi

Urganch RANCH texnologiyalari universiteti 3-kurs talabasi

Keywords: miya to‘lqinlari, alfa-beta-gamma osillatsiyalari, neyron entrainmentsi, tashqi chastotalar, binaural beats, chastota kuzatuvchi javob (FFR), ASSR, faza-amplituda bog‘lanishi, neyrobiologik mexanizmlar, musiqa terapiyasi.

---

Abstract

Ushbu tezis miya to‘lqinlari (alfa 8–12 Gs, beta 12–30 Gs, gamma 30–100 Gs va undan yuqori) va tashqi chastotalar (auditor, vizual, elektromagnit yoki akustik stimullar) o‘rtasidagi dinamik o‘zaro ta’sir mexanizmlarini tahlil qiladi. Neyron entrainmentsi (sinxronlashuvi), chastota kuzatuvchi javob (FFR – frequency following response), auditor steady-state response (ASSR) va faza-amplituda bog‘lanishi kabi asosiy mexanizmlar ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, tashqi chastotalar (masalan, binaural beats, isoxronik tonlar yoki 40 Gs gamma stimulyatsiyasi) miya osillatsiyalarini modulyatsiya qilishi mumkin, bu kognitiv funksiyalarni yaxshilash, stressni kamaytirish va nevrodegenerativ kasalliklarda (Altsgeymer) terapevtik qo‘llanish imkonini beradi. O‘zbekistonlik nevrofiziologiya va musiqa terapiyasi tadqiqotlariga asoslanib, mahalliy kontekstda qo‘llash takliflari berilgan.

 

---

References

1. Ingendoh R.M., et al. Binaural beats to entrain the brain? A systematic review... PLOS ONE, 2023. – P. 1–25.

2. Dos Anjos T., et al. Brain wave modulation and EEG power changes during... Neuroscience, 2024. – P. 1–15.

3. Salimova B.B.Q. Musiqa terapiyasida stressni pasaytiruvchi neyrofiziologik omillarni nazariy asoslarini ilmiy-tahlil etish yo‘nalishi masalalari // CyberLeninka, 2026. – 15–25 betlar.

4. Buzsáki G. Rhythms of the Brain. Oxford University Press, 2006. – P. 120–150.

5. Wikipedia. Elektroensefalografiya (o‘zbekcha). – Kirish va asosiy qism.

6. Helfrich R.F., et al. Neural entrainment and network resonance... Current Opinion in Psychology, 2019. – P. 82–89.

7. Usmonov S.A. Tibbiyot muhandisligi sohasiga fizika fanining integratsiyasi. Toshkent, 2023. – 120–135 betlar.

8. Guan A., et al. The role of gamma oscillations in central nervous system... Front. Cell. Neurosci., 2022. – P. 1–20.

9. O‘quv-uslubiy majmua (nevrofiziologiya bo‘limi). BIOM.uz kutubxonasi, 2016. – 50–55 betlar (elektr faoliyat chastotalari).

10. Tierney A., Kraus N. Neural Entrainment to the Rhythmic Structure of Music. Journal of Cognitive Neuroscience, 2015. – P. 400–408.

11. Whittington M.A., et al. (PING/ING mexanizmlari). Nature Reviews Neuroscience, 2000 (takroriy iqtiboslar).

12. Orozco Perez G., et al. (ASSR tadqiqotlari). 2020.

13. Shao H., et al. Neural Mechanisms Underlying Brain Gamma Entrainment... IJPMBS, 2024.

14. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi materiallari (EEG diagnostikasi). 2020-yillar.