TEONIMLARNING LISONIY MAQOMI

Nazarova Gulsaro Komuljonovna

Keywords: Kalit so‘zlar: teonimlar, lisoniy maqom, onomastika, etimologiya, semantik evolyutsiya, polisemiya, sinonimiya, madaniy ta’sir, zardushtiylik, islomiy teonimlar, o‘zbek tilshunosligi, til moslashuvi, diniy tasavvurlar, antroponimlar, mifonimlar, semantik boylik, fonetik adaptatsiya, madaniy almashinuv, diniy matnlar, lisoniy birliklar, transonimizatsiya, lug'at tavsifi, madaniy meros, tilshunoslik tadqiqi.

---

Abstract

Ushbu tezisda teonimlarning lisoniy maqomi, ya'ni tilshunoslikdagi o'rni, onomastika sohasidagi holati va semantik-etimologik xususiyatlari chuqur o‘rganiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, teonimlar atoqli otlar sifatida diniy tasavvurlarni aks ettiradi va polisemiya, sinonimiya kabi lisoniy xususiyatlarga ega. Ular o‘zbek tilida turkiy, forsiy va arabiy ta’sirlarning aralashmasi bo‘lib, madaniy almashinuv natijasida shakllangan va tilning semantik boyligini oshiradi. Teonimlar tilning diniy qatlamini boyitadi va lisoniy birlik sifatida antroponimlar bilan bog‘lanadi. Ushbu tadqiqot o‘zbek tilshunosligida teonimlarning roli haqida yangi fikrlarni taklif etadi, ularning etimologik ildizlari va fonetik moslashuvini o‘rganadi va kelgusidagi tadqiqotlar uchun asos yaratadi. Tadqiqot teonimlarning madaniy merosidagi o‘rnini yoritib, til qatlamlarining diniy tasavvurlardagi rolini chuqur tahlil qiladi va o‘zbek epik adabiyotining rivojlanish jarayonida yangi yondashuvlarni taklif etadi. Ushbu tezis teonimlarning lisoniy maqomini chuqur o'rganish orqali tilshunoslikning onomastika sohasini boyitadi va diniy matnlarning semantik tahlilini kengaytiradi. Tadqiqot teonimlarning madaniy almashinuvdagi o'rnini yoritib, tilshunoslikning yangi yondashuvlarini taklif etadi va o‘zbek tilida teonimlarning lisoniy statusini murakkablashtiruvchi omillarni tahlil qiladi.

---

References

1. Snesarev G. S. O‘rta Osiyo xalqlarida islomdan oldingi e’tiqod qoldiqlari. – Toshkent, 1977.

2. Nuriddinova R. O‘zbek tilshunosligida teonimlar. – Toshkent, 2020.

3. Holbekova M. S. Teonimlarning tilshunoslik tadqiqi. – Toshkent, 2023.

4. Frog M. Teonimlarning onomastik maqomi. – Helsinki, 2021.

5. Schmitt R. Eroniy shaxs nomlari. – Tehran, 2011.

6. Ainiala T. va boshq. Fin onomastikasi. – Helsinki