Ingliz va o‘zbek tillarida idiomatik ifodalarni tarjima qilish va perifrazalashning usullari

Temirova Bibixonim Inatullo qizi

Aniq va ijtimoiy fanlar universiteti magistratura talabasi

Iroda Juraeva

Aniq va ijtimoiy fanlar universiteti o'qituvchisi

Keywords: Kalit so‘zlar: Idiom, badiiy tarjima, ingliz tili, o‘zbek tili, perifraza, tarjima strategiyalari, kontekstual moslashuv, eksplicitizatsiya, adaptatsiya.

---

Abstract

Annotatsiya: Ushbu tezis ingliz va o‘zbek tillaridagi idiomatik ifodalarni tarjima qilishda perifrazaning rolini va usullarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Idiomlar badiiy matnda o‘ziga xos ma’no, stilistik ohang va madaniy kontekstni ifodalaydi, shuning uchun ularni tarjima qilishda nafaqat leksik, balki pragmatik va stilistik jihatlar ham muhim hisoblanadi. Tadqiqot doirasida ingliz tilidagi tanlangan idiomatik birikmalar va ularning o‘zbek tilidagi tarjimalari tahlil qilinadi, perifrazaning turli strategiyalari – sinonimik almashtirish, eksplicitizatsiya, adaptatsiya va kompensatsiya – o‘rganiladi. Tezis natijalari tarjima jarayonida idiomatik ifodalarni to‘g‘ri va tabiiy shaklda uzatishning metodologik asoslarini ochib beradi.

---

References

1. Newmark P. A Textbook of Translation. New York : Prentice Hall, 1988. — 256 p.

2. Baker M. In Other Words: A Coursebook on Translation. London : Routledge, 2018. — 320 p.

3. Vinay J.-P., Darbelnet J. Comparative Stylistics of French and English: A Methodology for Translation. Amsterdam : John Benjamins, 1995. — 318 p.

4. Nida E.A. Toward a Science of Translating. Leiden : Brill, 1964. — 281 p.

5. Turg‘unboyeva F.S. Ingliz tilidan o‘zbek tiliga idiomalarni tarjima qilishdagi muammolar // Ta’limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari. 2025. — Vol. 48, No 1, B. 12–15.

6. Adxamova Sh.F. O‘zbek va ingliz tillaridagi idiomatik kollokatsiyalarning tarjima muammolari va ekvivalentlik masalalari // Advances in Science and Education. 2025. — Vol. 1, No 7.

7. Soliyev A., Nabiyeva M. The Ways of Translating Idioms from English into Uzbek // Educational Research in Universal Sciences. 2023. — Vol. 2, No 13 SPECIAL, B. 725–728.

8. Gafurova N.I., Tojidinova D.M. Ingliz va o‘zbek tillarida mavjud iboralarni tarjima qilish va moslashtirish muammolari // Tadqiqotlar.UZ. 2025. — Article.

9. Manipuspika Y.S., Winzami D.R.J. Translation of Idioms: How They Are Reflected in Movie Subtitling // AWEJ for Translation & Literary Studies. Vol. 5, No 1, 2021, B. 113–125.

10. Salomov G‘. Tarjima nazariyasi asoslari. Toshkent : Fan, 1990. — 312 p. (Cited in Soliyev & Nabiyeva)