Yorug‘lik sinishi va dispersiya hodisalarining o‘rganilishi

Begmuradov Shohzod Dilmurod o'g'li

Jizzax davlat pedagogika universiteti

Keywords: Yorug‘lik, sinish, dispersiya, Snellius qonuni, prizma, spektr, to‘lqin uzunligi, optika, nisbiy sindirish ko‘rsatkichi, ranglar spektri.

---

Abstract

Ushbu maqolada yorug‘likning sinishi va dispersiya hodisalari, ularning fizik mohiyati hamda tabiatda va texnikada qo‘llanilish sohalari tahlil qilinadi. Yorug‘lik to‘lqinlarining muhitlar orasidagi o‘tishi, Snellius qonuni, optik prizma orqali spektr hosil bo‘lish jarayoni, hamda bu hodisalarning ilmiy va amaliy ahamiyati yoritiladi.

---

References

1. G‘afurov, R. M., & Ismoilov, S. A. (2021). Umumiy fizika: Mexanika va tebranishlar. Toshkent: O‘zbekiston Milliy universiteti nashriyoti.

2. To‘xtayev, A. (2019). Akustika asoslari va ovoz texnologiyalari. Toshkent: Fan va texnologiya nashriyoti.

3. Zaytsev, V. A. (2018). Fizika: Tovush va akustika bo‘limi. Moskva: Drofa.

4. O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi (2023). Fizika fanidan o‘quv qo‘llanma: Tovush to‘lqinlari va ularning xususiyatlari. Toshkent.

5. Halliday, D., Resnick, R., & Walker, J. (2020). Fundamentals of Physics (11th ed.). New York: Wiley.

6. Rossing, T. D. (2019). The Science of Sound (4th ed.). Pearson Education.

7. Wikipedia (2025). “Acoustics.” https://en.wikipedia.org/wiki/Acoustics

8. WHO (2023). Environmental Noise Guidelines for the European Region. World Health Organization.

9. O‘ralov, M. & Tursunova, D. (2022). “Shahar muhitidagi shovqin ifloslanishi va uni kamaytirish usullari.” O‘zbekiston ekologik jurnali, №2, 45–51-betlar.

10. Mirzayeva, G. (2020). “Ultratovush texnologiyasining tibbiyotdagi qo‘llanilishi.” Tibbiyot va innovatsiyalar jurnali, №4, 60–66-betlar.