SOHAVIY YO’NALISHLARDA INGLIZ TILI LEKSIKASINI RIVOJLANTIRISHNING LINGVOMETODIK HUSUSIYATLARI - SHOYNAZAROVA , VAZIRA (SCIENCE AND CULTURE: INNOVATIONS OF THE 21ST CENTURY, 2025)
Ushbu maqola zamonaviy ta’lim va kasbiy rivojlanish kontekstida sohaviy yo’nalishlarda (professional directions) ingliz tili leksikasini rivojlantirishning lingvistik va metodik xususiyatlarini ilmiy asosda chuqur tahlil etadi. Globallashuv jarayonida ingliz tilining maxsus leksikasi (ESP – English for Specific Purposes) talabalar va mutaxassislarning xalqaro mehnat bozorida raqobatbardoshligini ta’minlashda hal qiluvchi rol o’ynamoqda. Maqolada talabalarning kasbiy ehtiyojlarini aniqlash uchun needs analysis (ehtiyojlar tahlili) metodidan foydalanish, korpus lingvistikasi asosidagi lug’atlar (masalan, Academic Word List – AWL) va autentik materiallar (professional matnlar, video va loyihalar) orqali leksika o’qitishning samarali strategiyalari ko’rib chiqiladi. Shuningdek, o’zbek talabalarining lingvistik interferensiyasi (o’zbek va ingliz tillarining leksik farqlari) muammolari va ularni bartaraf etish yo’llari tahlil qilinadi. Tadqiqot empirik ma’lumotlar, jumladan, O’zbekiston oliy ta’lim muassasalarida o’tkazilgan 200 nafar talaba ishtirokidagi 8 haftalik pilot kurs natijalari asosida olib borildi. Natijalar shuni ko’rsatadiki, integrativ yondashuv (leksik va loyihaviy o’qitishning birikmasi) kasbiy leksika o’zlashtirishni 35-40% ga oshiradi, xususan, muhandislik va biznes sohasida. Muhokamada xalqaro tajribalar (AQSh, Yevropa va Janubiy Koreya ESP modellari) bilan taqqoslash o’tkaziladi. Maqola ESP o’qituvchilari, darslik mualliflari va ta’lim siyosatchilariga amaliy tavsiyalar beradi, shu bilan birga kelajakdagi tadqiqotlar uchun raqamli texnologiyalar (AI-based vocabulary apps) va uzoq muddatli ta’sirni o’rganish yo’nalishlarini belgilaydi. Ilmiy dolzarblik – real internet bazalaridan (Google Scholar, ERIC, JSTOR, ScienceDirect va O’zbekiston ilmiy jurnallari) olingan 50+ manba asosida ta’minlangan.