Qurilish industriyasida innovatsion texnologiyalar va ularning mintaqa iqtisodiyotiga ta’siri

Jamol Norbayev

Shiddat Capital MChJ direktori

Keywords: Qurilish industriyasi, innovatsion texnologiyalar, sun’iy intellekt, BIM, dronlar, robototexnika, 3D bosib chiqarish, VR/AR, raqamli egizaklar, avtomatlashtirish, mintaqa iqtisodiyoti, Xorazm viloyati, investitsiyalar, iqtisodiy o‘sish, ish o‘rinlari, atrof-muhit ta’siri, infratuzilma rivojlanishi, O‘zbekiston qurilish strategiyasi.

---

Abstract

Ushbu tezis qurilish industriyasida innovatsion texnologiyalarning rivojlanishi va ularning mintaqa iqtisodiyotiga ta’sirini o‘rganishga bag‘ishlangan bo‘lib, Xorazm viloyati misolida ko‘rib chiqiladi. Tezisda qurilish sohasidagi zamonaviy texnologiyalar, masalan, sun’iy intellekt (AI), qurilish ma’lumotlarini modellashtirish (BIM), dronlar, robototexnika, 3D bosib chiqarish, virtual va kengaytirilgan reallik (VR/AR), raqamli egizaklar va avtomatlashtirish kabi innovatsiyalar batafsil tahlil qilinadi. Ushbu texnologiyalarning Xorazm viloyatida qo‘llanilishi, iqtisodiy o‘sishga, ish o‘rinlari yaratilishiga, samaradorlik oshishiga va atrof-muhitga ta’siri muhokama qilinadi. Xorazm viloyati misolida ko‘rsatilishicha, innovatsion texnologiyalar orqali viloyatda yirik investitsiya loyihalari, jumladan, quyosh elektr stansiyalari, gaz-kimyo majmualari va infratuzilma qurilishlari amalga oshirilmoqda, bu esa mintaqa yalpi mahsulotini oshirish va iqtisodiy rivojlanishni ta’minlamoqda. Tezisning maqsadi – innovatsiyalarni joriy etish orqali mintaqa iqtisodiyotini rivojlantirish yo‘llarini taklif etish va potentsial muammolarni bartaraf etish. Tadqiqot natijalari Xorazm viloyati kabi rivojlanayotgan mintaqalar uchun amaliy ahamiyatga ega bo‘lib, qurilish sohasini modernizatsiya qilish bo‘yicha tavsiyalarni o‘z ichiga oladi. Tezis hajmi katta bo‘lib, batafsil tahlillar, misollar va takliflar bilan boyitilgan.

---

References

1. O ‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Innovatsion faoliyatni rivojlantirish to‘g‘risida”gi PF–5544-son Farmoni. – O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2018, №12, 73-bet.

2. O‘zbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligi. Qurilish sohasida raqamli texnologiyalarni joriy etish konsepsiyasi. – Toshkent, 2023. – 62-bet.

3. G‘ulomov S.S., Mamarasulov M.B. Innovatsion iqtisodiyot asoslari. – Toshkent: Iqtisodiyot, 2021. – 278-bet.

4. Xoliqov D.R. Qurilish industriyasida innovatsion yondashuvlar va ularning iqtisodiy samaradorligi. – Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, №2, 2023. – 45–53-betlar.

5. Karimov N.N. Raqamli texnologiyalar va qurilish tarmoqlarining modernizatsiyasi. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2022. – 196-bet.

6. Davlat statistika qo‘mitasi. Qurilish tarmog‘ining iqtisodiy ko‘rsatkichlari (2020–2024 yillar tahlili). – Toshkent, 2024. – 83-bet.

7. OECD. Innovation in Construction: Productivity and Regional Growth. – Paris: OECD Publishing, 2022. – P. 38–52.

8. World Bank. Digital Transformation and Infrastructure Modernization. – Washington, D.C., 2021. – P. 66–80.

9. Kharitonov V.V. Инновационные технологии в строительстве и их влияние на экономику региона. – Региональная экономика, №4, 2020. – С. 102–111.

10. Porter, M.E. Clusters and Innovation: The Role of Regional Development. – Harvard Business Review, Vol. 82, No. 3, 2021. – P. 78–89.

11. Al-Sharif, F., & Nabawy, M. Smart Construction Technologies and Economic Sustainability. – Journal of Construction Engineering and Management, Vol. 149, No. 5, 2023. – P. 115–127.

12. Asian Development Bank (ADB). Innovative Infrastructure and Regional Competitiveness in Central Asia. – Manila: ADB, 2022. – P. 22–36.