Raqamli bank tizimida sun’iy intellekt va blokcheyn texnologiyalarining xavfsizlikka ta’siri

Kattakul Kinjaev

Termiz iqtisodiyot va servis universiteti o‘qituvchisi Elektron pochta: samurai6356693@gmail.com


Abstract

 Maqolada raqamli bank tizimida sun’iy intellekt (AI) va blokcheyn texnologiyalarining kiberxavfsizlikka ta’siri tahlil qilinadi. Tadqiqotda sun’iy intellekt firibgarlikni aniqlash, real vaqt rejimida risklarni baholash va mijozlarni shaxsiy autentifikatsiyadan o‘tkazish samaradorligini oshirishi ko‘rsatilgan, blokcheyn esa ma’lumotlarning o‘zgarmasligi, shaffofligi va tranzaksiyalar xavfsizligini ta’minlashi ta’kidlangan. Shu bilan birga, ushbu texnologiyalarning uyg‘unlashuvi yangi xatarlarni, jumladan algoritmik xatolik, aqlli shartnomalar zaifligi va maxfiylik muammolarini yuzaga keltiradi. Maqolada ularni integratsiya qilish strategiyalari, xalqaro normativ tendensiyalar va moliyaviy institutlarning raqamli barqarorligi choralariga doir tahliliy xulosalar keltirilgan. Sun’iy intellekt asosidagi tahliliy tizimlar va blokcheynga asoslangan ishonch mexanizmlarini birlashtiruvchi gibrid xavfsizlik modeli yaratish bo‘yicha takliflar ishlab chiqilgan.


References

1. Tapscott, D., Tapscott, A. Blockchain Revolution: How the Technology Behind Bitcoin and Other Cryptocurrencies Is Changing the World. — New York: Penguin Random House, 2018. — 368 p.

2. Swan, M. Blockchain: Blueprint for a New Economy. — Sebastopol, CA: O’Reilly Media, 2015. — 152 p.

3. Gai, K., Qiu, M., Sun, X. A Survey on FinTech. — Journal of Network and Computer Applications, 2018. — Vol. 103. — P. 262–273. — DOI: 10.1016/j.jnca.2017.10.011.

4. Arner, D. W., Barberis, J., Buckley, R. P. FinTech, RegTech and the Reconceptualization of Financial Regulation. — Northwestern Journal of International Law & Business, 2017. — Vol. 37, No. 3. — P. 371–413.

5. Puschmann, T. FinTech. — Business & Information Systems Engineering, 2017. — Vol. 59, No. 1. — P. 69–76. — DOI: 10.1007/s12599-017-0464-6.

6. World Economic Forum. The Future of Financial Infrastructure: An Ambitious Look at How Blockchain Can Reshape Financial Services. — Geneva: WEF, 2016. — 46 p. — ISBN 978-1-944835-04-0.

7. European Banking Authority. EBA Report with Advice for the European Commission on Crypto-assets. — Paris: EBA, 2019. — 64 p. — Available at: https://www.eba.europa.eu

8. International Monetary Fund. The Rise of Digital Money / M. S. Khan, T. Mancini-Griffoli. — Washington, D.C.: IMF, 2019. — 43 p. — (IMF Fintech Notes 19/001). — DOI: 10.5089/9781498324860.063.

9. Basel Committee on Banking Supervision. Sound Practices: Implications of Fintech Developments for Banks and Bank Supervisors. — Basel: Bank for International Settlements, 2018. — 48 p. — ISBN 978-92-9259-168-3.

10. Central Bank of the Republic of Uzbekistan. Digital Banking Development Strategy 2020–2025. — Tashkent: CBU Press, 2020. — 57 p. — (Official publication).