2-TIP QANDLI DIABET BILAN OG‘RIGAN SEMIZLIKLI BEMORLARDA METABOLIK XIRURGIYA USULLARINING KLINIK VA METABOLIK SAMARADORLIGINI QIYOSIY BAHOLASH

Teshayev Oktyabr Ruxullayevich

Toshkent Davlat Tibbiyot Universiteti (TDTU), Oilaviy tibbiyotda xirurgik kasalliklar kafedrasi professori

Tavasharov Bahodir Nazarovich

Ilmiy rahbar, PhD, Toshkent Davlat Tibbiyot Universiteti, Oilaviy tibbiyotda xirurgik kasalliklar kafedrasi

Xolmanova Saygul Isoyevna

Toshkent Davlat Tibbiyot Universiteti (TDTU), Oilaviy tibbiyotda xirurgik kasalliklar kafedrasi 2-bosqich magistranti

Keywords: 2-tip qandli diabet, morfologik semizlik, metabolik xirurgiya, bariatrik jarrohlik, me'da shuntlashi (Roux-en-Y), me'dani bo'ylama kesish (Sleeve gastrectomy), glikemik nazorat, insulin rezistentligi, inkretin effekti, tana vazni indeksi.

---

Abstract

Ushbu tadqiqot tana vazni indeksi (TVI) yuqori bo'lgan va 2-tip qandli diabet (2- tip QD) bilan kasallangan bemorlarda qo'llaniladigan asosiy metabolik xirurgiya usullarining — me'dani bo'ylama rezektsiya qilish (Sleeve Gastrectomy - SG) va me'dani aylanib o'tish (Roux-en-Y Gastric Bypass - RYGB) amaliyotlarining klinik hamda metabolik natijalarini qiyosiy tahlil qilishga bag'ishlangan. 12 oylik istiqbolli kuzatuv natijalari xirurgik aralashuvning nafaqat ortiqcha vaznni barqaror kamaytirishda, balki uglevod, lipid oqsillari almashinuvini normallashtirish va qandli diabetning to'liq klinik remissiyasiga erishishdagi yuqori samaradorligini isbotlaydi. Tadqiqot xulosalariga ko'ra, RYGB amaliyoti gormonal (inkretin) mexanizmlarni faollashtirishi hisobiga glyukoza gomeostazini tiklashda SG usulidan ko'ra ishonchliroq va uzoq muddatli natijalar berishi ilmiy asoslangan.

---

References

1. Rubino, F., Nathan, D. M., Eckel, R. H., et al. (2016). Metabolic Surgery in the Treatment Algorithm for Type 2 Diabetes: A Joint Statement by International Diabetes Organizations. Diabetes Care, 39(6), 861-877.

2. Mingrone, G., Panunzi, S., De Gaetano, A., et al. (2021). Bariatric– metabolic surgery versus conventional medical treatment in obese patients with type 2 diabetes: 10 year follow-up of an open-label, single-centre, randomised controlled trial. The Lancet, 397(10271), 293-304.

3. Schauer, P. R., Bhatt, D. L., Kirwan, J. P., et al. (2017). Bariatric Surgery versus Intensive Medical Therapy for Diabetes - 5-Year Outcomes. The New England Journal of Medicine, 376(7), 641-651.

4. Dedov I.I., Shestakova M.V., Melnichenko G.A., Mazurina N.V. (2021). Semizlik va bariatrik xirurgiya bo'yicha milliy klinik tavsiyalar. Endokrinologiya muammolari jurnali, 67(1), 4-13.

5. O'zbekiston Respublikasi Sog'liqni saqlash vazirligi. "Qandli diabet 2- tipini diagnostika qilish va davolash bo'yicha milliy klinik protokollari va qo'llanmalari", Toshkent - 2023.

6. Cummings, D. E., & Cohen, R. V. (2014). Bariatric/Metabolic Surgery to Treat Type 2 Diabetes in Patients With a BMI <35 kg/m². Diabetes Care, 37(1), 78-83.

7. Oʼzbekiston Endokrinologlar Assotsiatsiyasi materiallari (2022). "Metabolik sindrom va xirurgik yondashuvlarning dolzarb masalalari", Ilmiy jurnali.