FORSIY VA TURKIY QATLAMNING “OSHIQNOMA” DOSTONLARI POETIKASIDAGI O‘RNI

Axmedova So‘najon Rajabbayevna

Keywords: “Oshiqnoma” dostonlari, turkiy qatlam, forsiy qatlam, doston poetikasi, og‘zaki doston uslubi, epik formula, ishqiy obrazlar, milliy poetika.

---

Abstract

Ushbu tezisda “Oshiqnoma” turkum dostonlarida turkiy va forsiy leksik qatlamlarning poetik funksiyasi, badiiy-estetik roli va ularning o‘zaro munosabati chuqur o‘rganilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, turkiy qatlam dostonlar poetikasining asosiy, ustuvor qismi bo‘lib, og‘zaki doston uslubini, milliy epik ruhni, ritmik-formulalarni va folklor poetik vositalarini belgilaydi. Forsiy qatlam esa ikkinchi darajali bo‘lib, asosan ishqiy lirik qismlarni, obrazlarning chuqurlashuvi, falsafiy-sufiylik motivlarini boyitish va she’riy-uslubiy nafislikni ta’minlaydi. Turkiy qatlam poetikaning struktura va milliy o‘ziga xosligini, forsiy qatlam esa uning badiiy-estetik sifatini oshirish vazifasini bajaradi. Ushbu tadqiqot o‘zbek folklorining epik janrlarida til qatlamlarining o‘zaro ta’sirini yoritib, doston poetikasining ikki tilli tabiatini ochib beradi va kelgusidagi tadqiqotlar uchun asos yaratadi.

---

References

1. Abdullayeva F. “Oshiqnoma” dostonlarining poetikasi. – Toshkent, 2018.

2. Qayumova S. O‘zbek dostonlarida turkiy va forsiy leksikaning badiiy funksiyasi. – Urganch, 2020.

3. Matyoqubova Sh. Xorazm “Oshiqnoma”lari tilining leksik qatlamlari. – Toshkent, 2021.

4. Sayfullayeva R. va boshq. O‘zbek tili leksikasi tarixi. – Toshkent, 2022.

5. Reichl K. Turkic Oral Epic Poetry. – New York, 1992.

6. Mirzaeva Z. “Ashiq Gharib” dostonining poetikasi. Diss. avtoref. – Toshkent, 2019.

7. Karimov B. O‘zbek folklorida til qatlamlari. – Samarkand, 2023.

8. Holbek B. Interpretation of Fairy Tales. – Copenhagen, 1987.