Buxoro vohasining Buyuk ipak yo'lidagi ahamiyati va o'rni

Nurulloyev Shahriyor Shavkatovich

Nurulloyev Shahriyor Shavkatovich

Keywords: Kalit so’zlar: Buxoro vohasi, Buyuk ipak yo‘li, karvon yo‘llari, xalqaro savdo, karvonsaroy, Buxoro xonligi, madaniy integratsiya, ilm-fan markazi, Temuriylar, rabot, Islom madaniyati, UNESCO, arxitektura yodgorliklari, tarixiy savdo yo‘llari.

---

Abstract

Annotatsiya: Ushbu ilmiy maqolada Buxoro vohasining Buyuk ipak yo‘lidagi geostrategik, iqtisodiy va madaniy ahamiyati tarixiy manbalar va zamonaviy tadqiqotlar asosida tahlil etiladi. Buxoro qadimdan Yevrosiyo sivilizatsiyalarini bog‘lovchi karvon yo‘llari chorrahasida joylashgan bo‘lib, savdo-sotiq, diplomatiya, ilm-fan, san’at va dinlararo muloqot markazi bo‘lib xizmat qilgan. Shahar VII–X asrlardan boshlab islom madaniyati va iqtisodiyotining markaziga aylangan, arab, fors, xitoy, hind va turkman madaniyatlarining o‘zaro ta’sirini o‘zida mujassam etgan. Maqolada Buxoroning karvonsaroylar, bozorlar, rabotlar va madrasalar orqali savdo infratuzilmasini rivojlantirgani, o‘rta asr sharq geograflari (Istahriy, Ibn Havqal, al-Muqaddasiy) va zamonaviy olimlar (Xalidov, Gibb, Albaum, Kamoliddinov) fikrlari asosida Buxoroning xalqaro yo‘llar tizimidagi mavqei yoritilgan. Xususan, Temuriylar va Buxoro xonligi davrida savdo va diplomatik aloqalarning kengayishi, madaniy merosning shakllanishi, va nihoyat, Buxoroning UNESCO tomonidan tan olinishi uning tarixiy rolini tasdiqlaydi. Maqola Buyuk ipak yo‘li doirasida Buxoro misolida iqtisodiy va madaniy integratsiyaning murakkab, lekin samarali jarayonini ochib beradi.

---

References

1. Xalidov A. R. Islom madaniyati va Markaziy Osiyo. – Toshkent: Ma’naviyat, 2003.

2. Albaum L. I. Buxoro yodgorliklari va urbanistik meros. – Moskva: Vostokovedenie, 1976.

3. Kamoliddinov S. O‘rta asr Markaziy Osiyoda tashqi savdo va diplomatiya. – Toshkent: Sharq, 2002.

4. Gibb H. A. R. Islamic Society and the West. – Oxford: Oxford University Press, 1957.

5. Istahriy. Kitab al-Masalik wal-Mamalik. – Qohira: Dar al-Kutub, 1968.

6. Ibn Hawqal. Surat al-Arz. – Bayrut: Dar Sader, 1938.

7. Al-Muqaddasiy. Ahsan at-Taqasim fi Ma’rifat al-Aqalim. – London: Brill, 1906.

8. UNESCO World Heritage Centre. Historic Centre of Bukhara. – Paris: UNESCO Publishing, 1993.

9. Jo‘rayev A. Buyuk Ipak Yo‘li va O‘rta Osiyo shaharlari. – Toshkent: Fan, 2000.