“OSHIQNOMA” DOSTONLARIDA TURKIY QATLAMNING USTUVORLIGI VA BADIIY VAZIFASI - Axmedova So‘najon Rajabbayevna, (O‘RTA OSIYODA IJTIMOIY VA GUMANITAR TADQIQOTLAR, 2026)
Ushbu maqola “Oshiqnoma” turkum dostonlarida turkiy qatlamning ustuvorligi va badiiy vazifasini chuqur o‘rganadi. O‘zbek folklorining bu janrida turkiy qarz so‘zlarning etimologiyasi, semantik evolyutsiyasi va o‘zbek tilidagi moslashuvi batafsil tahlil qilinadi. Tadqiqot turkiy so‘zlarning ma’no kengayishi yoki torayishi, sinonimiya, polisemiya va paradigmatik munosabatlarini ko‘rsatadi, shuningdek, dostonlarning madaniy va lingvistik ta’sirini ta’kidlaydi. Natijalar turkiy qatlamning o‘zbek epik adabiyotida muhim o‘rin tutishini va ularning semantik xususiyatlarining dostonlar mazmunini boyitishini ko‘rsatadi. Maqolada jadvallar orqali ko‘plab misollar keltirilgan bo‘lib, ular turkiy so‘zlarning o‘zbek tilidagi o‘zgarishlarini, jumladan, ma’no kengayishi va torayishini yoritadi. Ushbu tadqiqot o‘zbek tilshunosligida turkiy ta’sirning roli haqida yangi fikrlarni taklif etadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, turkiy so‘zlarning o‘zbek folkloridagi integratsiyasi madaniy almashinuvning yorqin namunasidir, va bu so‘zlarning semantik evolyutsiyasi dostonlarning emotsional va madaniy qatlamini boyitadi. Bundan tashqari, maqolada turkiy qarz so‘zlarning etimologik ildizlari va o‘zbek tilidagi fonetik moslashuvi ham ko‘rib chiqiladi, bu esa tilshunoslikdagi yangi yondashuvlarni ochib beradi. Maqola “Oshiqnoma” dostonlarining Xorazm variantlarini asos qilib olib, turkiy so‘zlarning leksik qatlamini tahlil qiladi, bu esa o‘zbek epik adabiyotining madaniy merosini saqlashda muhim ahamiyatga ega. Tadqiqot turkiy so‘zlarning ma’no kengayishi va torayishini jadvallar orqali ko‘rsatadi, bu esa semantik evolyutsiyani vizual yoritadi.