"O'TKAN KUNLAR" ROMANIDA MILLIY UYG'ONISH G'OYALARI

Saidova Madinabonu Abduhakim qizi

Toshkent xalqaro moliyaviy boshqaruv va texnologiyalar universiteti

Keywords: “O‘tkan kunlar”, milliy uyg‘onish, Abdulla Qodiriy, ma’naviylik, ijtimoiy adolat, yangilanish, jadidchilik, tarixiy roman, o‘zlikni anglash, milliy adabiyot

---

Abstract

Mazkur maqolada Abdulla Qodiriyning “O‘tkan kunlar” romanida ifodalangan milliy uyg‘onish g‘oyalari tahlil qilinadi. Asarda millatning ma’naviy uyg‘onishi, ilg‘or g‘oyalar va yangi dunyoqarash shakllanishi orqali jamiyatni isloh qilish zarurligi ko‘rsatiladi. Muallif ijtimoiy hayotdagi adolatsizliklar, jaholat, qoloqlik va urf-odatlar ta’sirida ezilgan insonlar qismatini yoritgan holda, yangicha tafakkurga asoslangan jamiyat qurilishi g‘oyasini ilgari suradi. Romandagi qahramonlar – Otabek, Kumush, Zaynab va boshqa obrazlar orqali milliy o‘zlikni anglash, ona tiliga, adabiyotga, ma’naviyatga bo‘lgan hurmat singari qadriyatlar o‘z aksini topgan. Asar voqealari orqali muallif xalqni uyg‘otishga, o‘zligini anglashga, millatni saqlab qolishga da’vat etadi. Tarixiylik va badiiylik uyg‘unligida yozilgan roman milliy uyg‘onish adabiyotining ilk namunasi sifatida yangi bosqichni boshlab bergan. Shu bois, asarda ilgari surilgan g‘oyalar nafaqat o‘z davri uchun, balki bugungi avlod tarbiyasi va ongini shakllantirishda ham dolzarb ahamiyat kasb etadi.

---

References

1. Qodiriy A. – O‘tkan kunlar. Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, turli yillar.

2. Yo‘ldoshev A. – Adabiyotshunoslik asoslari, Toshkent: O‘zbekiston, 2017.

3. G‘aniyeva S. – XX asr o‘zbek adabiyoti, Toshkent: O‘qituvchi, 2003.

4. Salomov G‘. – Abdulla Qodiriy hayoti va ijodi, Toshkent: Fan, 1992.

5. Rajabov A. – O‘zbek romanchiligi taraqqiyoti, Toshkent: TDPU, 2020.

6. G‘afurov A. – Milliy uyg‘onish adabiyoti, Samarqand: SamDU nashriyoti, 2021.

7. Shokirov N. – O‘zbek adabiyotida realizm tamoyillari, Buxoro: BDU, 2019.

8. www.kitob.uz – O‘zbek adabiyoti manbalari elektron platformasi.

9. www.ziyouz.uz – O‘zbek adabiyoti va adiblar haqidagi maqolalar to‘plami.

10. Jo‘rayev S. – Jadidlar va ularning adabiy merosi, Andijon: AndDU, 2022.