PDF
Published
2025-09-25
Section
Articles
How to Cite
JAHON OʻQUV LUGʻATCHILIGI TARIXINING SHAKLLANISHI VA RIVOJLANISH BOSQICHLARI
Sogʻinboyeva
Student of Namangan State University
Keywords: oʻquv lugʻatchiligi, leksikografiya tarixi, qadimgi lugʻatlar, Yunoniston, Rim, Hindiston, Mesopotamiya, Yevropa leksikografiyasi, glossariy, ideografik lugʻat, tarjima lugʻati, ta’limiy lugʻat, Y.A.Komenskiy, Amarakoʻsha, til oʻqitish.
Abstract
Maqolada jahon oʻquv lugʻatchiligi tarixining shakllanish jarayoni, uning qadimiy manbalari va rivojlanish bosqichlari haqida soʻz yuritiladi. Qadimgi Misr, Mesopotamiya, Yunoniston, Rim, Hindiston, Arab va Yevropa mamlakatlarida yaratilgan ilk lugʻatlar, ularning maqsadi va ta’limdagi oʻrni tahlil qilinadi. Oʻquv lugʻatlarining shakllanishida ta’limiy ehtiyojlar asosiy omil sifatida namoyon boʻlgani, shuningdek, ularning til oʻrgatish, tarjima qilish hamda nutq madaniyatini rivojlantirishdagi ahamiyati yoritilgan. Maqola zamonaviy oʻquv lugʻatchiligining shakllanishiga asos boʻlgan tarixiy ildizlarni tahliliy yondashuv asosida ochib beradi.
References
1. Самойлович А.Н. Персидский турколог XVIII в Мехдихан // Известия общества обследования и изучения Азербайджана. – Баку, 1927.
2. E.D.Polivanov “Qisqacha ruscha-o‘zbekcha lug‘at”. Toshkent, Moskva, 1926.
3. Умаров З.А. Грамматика староузбекского языка «Мабани ул-луғат» Мира Мухамедхана. Автореф. канд. дисс. – Ташкент, 1967.
4. П.Н.Денисов. Очерки по русской ликсикологии и учебной лексикографии. Изд. МSHУ. М., 1974.
5. Norxo‘jayeva X. O‘zbek tilining eskirgan so‘zlari o‘quv lug‘ati. – Qarshi, 2006.
6. Акмалова М. Лексикографические труды в собрании института востоковедения АН УЗ // Адабий мерос, 3 (57), 1991.
7. Nurmonov A. Struktur tilshunoslik: ildizlari va yoʻnalishlari. – Andijon, 2006.
8. Mengliyev B., Bahriddinova B. Oʻzbek tilining soʻz tarkibi oʻquv lugʻati. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2007.
9. Shukurov O., Boymatova B. Oʻzbek tilining ma’nodosh soʻzlar oʻquv lugʻati. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2007-2009.
10. Toʻrayeva U., Shodmonova D. Oʻzbek tilining zid ma’noli soʻzlar oʻquv lugʻati. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2007-2009.
11. Saidova D. va boshq. Oʻzbek tiliga oʻzlashgan forscha oʻzlashma soʻzlar oʻquv lugʻati. – Toshkent, 2015 va boshq.
