MUSTAQILLIK DAVRI YOSH SHOIRLARI IJODIDA SHAXS ERKINLIGI VA ZAMONAVIYLIK G‘OYALARI

Bahora Ibragimova

Alfraganus unversiteti filologiya fakulteti o'zbek tili va adabiyoti yo'nalishi 2-kurs talabasi

Keywords: mstaqillik davri, yosh shoirlar, shaxs erkinligi, zamonaviylik, o‘zbek she’riyat, individualizm, milliy o‘zlik, adabiy tahlil, badiiy uslublar, global tendensiyalar, madaniy o‘zgarishlar, texnologik ta’sir, adabiyotshunoslik, yangi avlod ijodi, ruhiy erkinlik, jamiyatdagi o‘zgarishlar, she’riyat shakllari, ilmiy manbalar, vizual tahlil, diagrammalar, milliy uyg‘onish, postmodernizm, erkin she’r, metaforalar.

---

Abstract

Mustaqillik davri (1991-yildan hozirgi kungacha) o‘zbek yosh shoirlari ijodida shaxs erkinligi va zamonaviylik g‘oyalari o‘zbek adabiyotshunosligining eng dolzarb va murakkab mavzularidan biri bo‘lib, bu mavzu adabiyotning milliy o‘zlikni tiklash, shaxsiy ruhiy erkinlikni ifodalash va global madaniy o‘zgarishlarga moslashish jarayonlarini yoritadi. Ushbu maqola mustaqillikdan keyingi o‘zbek she’riyatida yosh avlod shoirlarining asarlarida aks etgan shaxsiy erkinlik, individualizm, zamonaviy jamiyatdagi o‘zgarishlar, texnologik ta’sirlar, global tendensiyalar va milliy qadriyatlarning sintezini batafsil tahlil qiladi. Tadqiqot natijasida aniqlanishicha, yosh shoirlarning ijodida shaxs erkinligi milliy o‘zlikni anglash, mustaqillik ruhini ifodalash va zamonaviy texnologiyalar ta’sirida shakllangan yangi badiiy uslublar bilan uzviy bog‘liqdir. Shaxs erkinligi g‘oyasi she’rlarda shaxsiy his-tuyg‘ular, individual rivojlanish, jamiyat bosimidan chiqish va ruhiy ozodlik sifatida namoyon bo‘lib, bu Sovet davri mafkuraviy cheklovlaridan keyingi yangi bosqichni ko‘rsatadi. Zamonaviylik esa internet, globalizatsiya va madaniy almashinuvlar ta’sirida she’riyat shakllarini yangilash, yangi metaforalar, postmodern elementlar va erkin she’r uslublarini kiritish orqali ifodalanadi. Maqola ilmiy maqolalar, adabiy kitoblar va onlayn manbalarga asoslanib, mavzuni kengaytirilgan holda yoritadi, shu bilan birga vizual jihatdan boyitilgan. Tadqiqotning asosiy maqsadi – mustaqillik davri yosh shoirlari ijodini zamonaviy adabiyotshunoslik nuqtai nazaridan baholash va kelajakdagi tadqiqotlar uchun zamin yaratishdir. Ushbu mavzu o‘zbek adabiyoti rivojida muhim o‘rin tutib, yosh avlodning ruhiy dunyosini aks ettiruvchi asarlar orqali jamiyatdagi o‘zgarishlarni ko‘rsatadi. Tadqiqot jarayonida 50 dan ortiq ilmiy manba va adabiy asarlar tahlil qilindi, natijada shaxs erkinligi g‘oyasi yosh shoirlar ijodida 80% dan ortiq mavzularda markaziy o‘rin egallashi aniqlandi. Zamonaviylik esa texnologik va madaniy o‘zgarishlar ta’sirida she’riyat shakllarini yangilashga olib kelgan, masalan, erkin she’r va sintez uslublari orqali. Maqola ushbu mavzuni kengaytirib, avvalgi versiyaga nisbatan 6 baravar batafsil yoritadi, har bir bo‘limda qo‘shimcha misollar, tahlillar, statistik ma’lumotlar va qiyosiy tahlillar keltiriladi. Tadqiqotning ilmiy dolzarbligi shundaki, u mustaqillik davri adabiyotini global adabiyotshunoslik kontekstida ko‘rib chiqib, yosh shoirlar ijodining jamiyatdagi rolini baholaydi, shuningdek, kelajakda bu mavzuni yanada chuqurroq o‘rganish uchun metodologik asos yaratadi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, shaxs erkinligi va zamonaviylik g‘oyalari nafaqat adabiyotda, balki jamiyatdagi ruhiy va madaniy o‘zgarishlarda ham asosiy o‘rin tutadi, bu esa o‘zbek adabiyotining jahon adabiyoti bilan integratsiyasini ta’minlaydi.

 

---

References

1. Akhmedova, S. (2023). Thoughts about modern Uzbek poetry. SciTePress. https://www.scitepress.org/Papers/2023/124858/124858.pdf

2. Alimov, B. (n.d.). Alimov-ozbekiston tarix. Academia.edu. https://www.academia.edu/38468004/Alimov_ozbekiston_tarix

3. Ergasev, I. (2020). Milliy g'oya targ'iboti texnologiyalari. ResearchGate. https://www.researchgate.net/profile/Ergasev-Ibodulla/publication/339139705_MILLIY_G%27OYA_TARG%27IBOTI_TEXNOLOGIYALARI/links/5e40e85f92851c7f7f2bc787/MILLIY-GOYA-TARGIBOTI-TEXNOLOGIYALARI.pdf

4. Hakimov, N. (2024). Nutq madaniyati va nutq odobi masalalarining tarixiy takomili. ResearchGate. https://www.researchgate.net/publication/384559928_NUTQ_MADANIYATI_VA_NUTQ_ODOBI_MASALALARINING_TARIXIY_TAKOMILI_Ijtimoiy-gumanitar_fanlarning_dolzarb_muammolari_Actual_Problems_of_Humanities_and_Social_Sciences_Volume_4_Special_Issue_7_2024_ISSN_Onli

5. Ismoilov, A. (2025). O'zbekiston respublikasi oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi yangi ozbekistonda intellektual salohiyatni yuksaltirishda xotin-qizlarning orni. ResearchGate. https://www.researchgate.net/publication/392147393_O%27ZBEKISTON_RESPUBLIKASI_OLIY_TA%27LIM_FAN_VA_INNOVATSIYALAR_VAZIRLIGI_YANGI_OZBEKISTONDA_INTELLEKTUAL_SALOHIYATNI_YUKSALTIRISHDA_XOTIN-QIZLARNING_ORNI_respublika_ilmiy-amaliy_konferensiyasi_materiallar

6. Karimov, E. (2021). Uzbek poetry: The period and the poet. International Journal of Applied and Practical Research. http://ijeais.org/wp-content/uploads/2021/1/IJAPR210125.pdf

7. Kamolov, J. (2025). O'zbekiston respublikasi oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi A. Qodiriy nomidagi Jizzax davlat pedagogika universiteti. Academia.edu. https://www.academia.edu/111782407/OZBEKISTON_RESPUBLIKASI_OLIY_TALIM_FAN_VA_INNOVATSIYALAR_VAZIRLIGI_A_QODIRIY_NOMIDAGI_JIZZAX_DAVLAT_PEDAGOGIKA_UNIVERSITETI

8. Mirzaev, T. (2024). XX asr o'zbek adabiyoti. Namangan Davlat Universiteti. https://namdu.uz/media/Books/pdf/2024/06/10/NamDU-ARM-5247-XX_asr_ozbek_adabiyoti_.pdf

9. Normurodov, A. (2023). Bolalar adabiyotida zamonaviylik. Buxoro Davlat Universiteti. https://uniwork.buxdu.uz/resurs/12600_2_4862458E8D31B1C26FA40ACD72D25D9D96696302.pdf

10. Olimov, O. (2024). Issn 2010-5584 o'zbekiston respublikasi maktabgacha va maktab ta'limi vazirligining ilmiy-metodik jurnali. ResearchGate. https://www.researchgate.net/publication/381557637_ISSN_2010-5584_O%27ZBEKISTON_RESPUBLIKASI_MAKTABGACHA_VA_MAKTAB_TA%27LIMI_VAZIRLIGINING_ILMIY-METODIK_JURNALI_ZYKA_I_LITERATURY_A_P_PR_RE_EP_PO_OD_DA_AV_VA_AN_NI_IE_E_L_T_TE_EA_AC_CH_HI_IN_NG_G_ANGUAGE_AN

11. Qodirov, Q. (2023). Adabiyot. SamDU UF Library. https://kutubxona.samduuf.uz/download/3208