Jadidchilik tarixini o'rganishda davriy matbuotning o'rni

Nurulloyev Shahriyor Shavkatovich

Buxoro davlat pedagogika instituti Pedagogika va ijtimoiy fanlar fakulteti 1-tar 23-guruh talabasi

Keywords: Kalit so’zlar: jadidchilik, davriy matbuot, Mahmudxo‘ja Behbudiy, Oyna jurnali, taraqqiyparvarlik, milliy uyg‘onish, jadid nashrlari, Turkiston matbuoti, jadidlar g‘oyalari, ijtimoiy tafakkur, matbuot tarixi, erkin fikr, tarixiy manba, mafkuraviy kurash, siyosiy ong.

---

Abstract

Annotatsiya: Ushbu maqolada jadidchilik harakatining shakllanishi, g‘oyaviy asoslari va ularning ommaga yetib borishida davriy matbuotning tutgan o‘rni ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Jadidlar tomonidan tashkil etilgan gazeta va jurnallar millatni jaholatdan xalos qilish, ilm-ma’rifat, milliy uyg‘onish va siyosiy faollikni targ‘ib qilishda kuchli mafkuraviy vosita bo‘lib xizmat qilgan. Matbuot orqali jadidlar o‘z g‘oyalarini ommaga sodda, ravon va ta’sirchan tilda yetkazganlar, xalq ongini o‘zgartirish va erkin fikrlash madaniyatini shakllantirishga harakat qilganlar. Maqolada Mahmudxo‘ja Behbudiy, Munavvar qori Abdurashidxonov, Abdulhamid Sulaymon Cho‘lpon, Abdurauf Fitrat kabi jadidlarning matbuot faoliyati misolida, davriy nashrlarning jadidchilik tarixidagi roli ko‘rsatilgan. Shuningdek, olimlarning fikrlariga asoslanib, davriy matbuotning o‘z davrida milliy o‘zlik, siyosiy tafakkur, til me’yorlari va jamiyat ongini shakllantirishdagi tarixiy ahamiyati yoritilgan. Maqola, hozirgi kunda jadidchilik tarixini chuqur o‘rganishda davriy matbuotning bevosita birlamchi manba sifatidagi o‘rni naqadar muhim ekanligini isbotlaydi.

---

References

1. Behbudiy M. Tanlangan asarlar. – Toshkent: Ma’naviyat, 2006.

2. Rajabov A. Jadid matbuoti taraqqiyot yo‘lida. – Toshkent: O‘zRFA Tarix instituti nashriyoti, 2015.

3. Solihov M. Jadidchilik harakati: tarix va hozirgi zamon. – Toshkent: Sharq, 2018.

4. Xolmuhamedov Z. Jadidlar merosi va ularning matbuot faoliyati. – Toshkent: Fan, 2004.

5. Juraev A. O‘zbekiston tarixining muammolari. – Toshkent: O‘zbekiston, 2007.

6. Alimova D. Tarixiy tafakkur va matbuot madaniyati. – Samarqand, 2012.

7. Saidov S. Jadidchilik va matbuot: tarixiy-nazariy tahlil. – Buxoro: Ilm ziyo, 2016.

8. Fitrat A. Saylanma asarlar. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot, 1990.

9. Munavvar qori Abdurashidxonov. Ma’rifat va matbuot yo‘lida. – Toshkent: Adabiyot va san’at, 1986.