O'zbekiston SSSR va Turkiya jumhuriyatining aloqalari - Nurulloyev Shahriyor Shavkatovich (НАУЧНЫЕ ИССЛЕДОВАНИЯ И ИННОВАЦИИ, 2025)
Annotatsiya: Ushbu maqolada O‘zbekiston SSR va Turkiya Respublikasi o‘rtasidagi aloqalarning shakllanishi, rivojlanish yo‘llari hamda ideologik to‘siqlar fonida kechgan murakkab jarayonlari tahlil etiladi. SSSR davrida xalqaro siyosat yuritish huquqi markaziy hokimiyat – Moskva ixtiyorida bo‘lganligi sababli, O‘zbekiston SSRning Turkiya bilan bevosita diplomatik yoki savdo-iqtisodiy munosabatlar o‘rnatish imkoniyati bo‘lmagan. Biroq, turkiy ildiz, diniy-ma’naviy yaqinlik, umumiy madaniy meros asosida ikki xalq orasida norasmiy darajadagi aloqalar davom etgan. Ayniqsa, XX asr boshlarida jadidchilik harakatining Turkiyadagi ilmiy-madaniy muhitga ta’siri, muhojir o‘zbek ziyolilarining faoliyati orqali saqlanib qolgan. Stalin davridagi siyosiy taqiqlar va panturkizmga qarshi repressiyalar bu munosabatlarning rasmiy yo‘nalishga o‘tishiga to‘sqinlik qilgan. 1950–1980-yillar oralig‘ida esa madaniy va ilmiy sohalarda cheklangan, biroq asta-sekin rivojlanayotgan aloqalar kuzatilgan. Turkiyada O‘zbekiston tarixi, adabiyoti va tiliga bo‘lgan qiziqish kuchaygan, ammo bu jarayon bir tomonlama bo‘lgan. Maqolada tarixchi va sharqshunos olimlarning qarashlariga tayangan holda, mazkur ikki tomonlama aloqalarning ideologik, siyosiy va madaniy tafovutlari o‘rtasida qanday shakllangani ilmiy nuqtai nazardan yoritilgan.