Surunkali yallig‘lanish: Turlari va hujayraviy mexanizmlari

Ma'murova Marjona Ulug'bek qizi

Keywords: Kalit so’zlar: surunkali yallig‘lanish, makrofag, limfotsit, granulematoz yallig‘lanish, NF-κB, sitokinlar, fibroblast, fibroz, autoimmun kasalliklar, yallig‘lanish mediatorlari.

---

Abstract

Annotatsiya: Ushbu maqolada surunkali yallig‘lanishning hujayraviy asoslari, uning patobiologik mexanizmlari va klinik ifodalanish shakllari tahlil qilinadi. Surunkali yallig‘lanish organizmda uzoq muddat davom etadigan, murakkab hujayraviy va molekulyar reaktsiyalar bilan xarakterlanuvchi jarayon bo‘lib, yallig‘lanish o‘chog‘ida destruksiya va reparatsiya elementlari bir vaqtda kuzatiladi. Patogenezda makrofaglar, limfotsitlar, plazmatik hujayralar, shuningdek, sitokinlar va reaktiv kislorod turlari asosiy rol o‘ynaydi. Granulematoz yallig‘lanish turi tuberkulyoz, sarkoidoz, lepra kabi kasalliklar misolida yoritiladi. Surunkali yallig‘lanishda NF-κB signal yo‘li, immun javobning doimiy faolligi, fibroblastlar va chandiqlanish mexanizmlari muhim ahamiyatga ega. Surunkali yallig‘lanish ko‘plab surunkali kasalliklar — autoimmun, infeksion, degenerativ va neoplastik holatlar bilan uzviy bog‘liq bo‘lib, uning mexanizmlarini chuqur tahlil qilish zamonaviy tibbiyotda katta ahamiyat kasb etadi.

---

References

1. Abbas A.K., Lichtman A.H., Pillai S. Cellular and Molecular Immunology, 10th Edition, Elsevier, 2021.

2. Kumar V., Abbas A.K., Aster J.C. Robbins and Cotran Pathologic Basis of Disease, 10th Edition, Elsevier, 2020.

3. Ferrero-Miliani L., et al. Chronic inflammation: Importance of NLRP3 inflammasome in disease pathogenesis. Trends in Molecular Medicine, 2007.

4. Medzhitov R. Origin and physiological roles of inflammation. Nature, 2008.

5. Galkina E., Ley K. Immune and inflammatory mechanisms of atherosclerosis. Annual Review of Immunology, 2009.

6. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. Immunologiya va patologik fiziologiya asoslari, Toshkent, 2020.

7. Nathan C. Points of control in inflammation. Nature, 2002.

8. Balkwill F., Mantovani A. Inflammation and cancer: back to Virchow? The Lancet, 2001.