TAMAKI MAHSULOTLARI (NOSVOY, SIGARET) OG‘IZ BO‘SHLIG‘I KASALLIKLARIGA OLIB KELUVCHI GLOBAL XAVF SIFATIDA

Baxodurov Botirxon Nodir oʻgʻli

Buxoro innovatsion taʼlim va tibbiyot universiteti stomatologiya fakulteti talabasi

Keywords: Kalit so‘zlar: Tamaki mahsulotlari, nosvoy, sigaret, og‘iz bo‘shlig‘i, gingivit, periodontal kasalliklar, leykoplakiya, og‘iz saratoni, profilaktika, JSST.

---

Abstract

ANNOTATSIYA: Ushbu maqolada tamaki mahsulotlari — xususan nosvoy va sigaretlar — inson salomatligiga, ayniqsa og‘iz bo‘shlig‘i sog‘lig‘iga ko‘rsatadigan salbiy ta’siri tahlil qilinadi. Tamaki tarkibidagi zararli kimyoviy moddalarning og‘iz shilliq qavati, milk to‘qimalari, tish emali hamda tilning umumiy holatiga ko‘rsatadigan ta’siri ilmiy asosda yoritilgan. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST), stomatologik assotsiatsiyalar va epidemiologik tadqiqotlar asosida nosvoy va sigaret iste’molining gingivit, periodontal kasalliklar, leykoplakiya, og‘iz saratoni va boshqa og‘ir patologiyalarga olib keluvchi mexanizmlari ochib beriladi. Shuningdek, o‘zbek jamiyatida nos iste’moli bilan bog‘liq o‘sib borayotgan xavf omillari, yoshlar o‘rtasidagi tarqalish sur’atlari va profilaktika yo‘nalishlari ham chuqur tahlil qilinadi. Maqolada ilg‘or xalqaro tajriba, tibbiy-statistik ma’lumotlar, klinik holatlar va amaliy tavsiyalar asosida xulosa beriladi.

---

References

1. Karimov O.X. “Stomatologiya asoslari”, Toshkent: Tibbiyot, 2019.

2. Sultonov B.R. “Og‘iz bo‘shlig‘i gigiyenasi va kasalliklari”, Samarqand, 2021.

3. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti. “Global tobacco epidemic report”, WHO, 2023.

4. A’zamxo‘jaeva M.M. “Nos iste’molining og‘iz salomatligiga ta’siri”, TashMI ilmiy jurnali, 2022.

5. American Dental Association (ADA). Oral health and tobacco. 2020.