O‘ZBEKISTONDA YASHIRIN IQTISODIYOT DARAJASI VA DINAMIKASI TAHLILI

Shahzod Soatov

O‘zbekiston Respublikasi bank-moliya akademiyasi

Keywords: yashirin iqtisodiyot; norasmiy sektor; soliq komplayensi; E-faktura; onlayn KKM; kameral tekshiruv; sektoral tahlil

---

Abstract

Maqola O‘zbekistonda “yashirin” (kuzatilmaydigan) iqtisodiyotning darajasi va dinamikasini uch darajali (mikro–mezo–makro) yondashuv asosida tahlil qiladi. Empirik asos sifatida elektron hisob-fakturalar, onlayn-KKM yozuvlari va kameral tekshiruv jarayoni indikatorlari qo‘llanadi; sektoral tuzilma va vaqt bo‘yicha pasayish tendensiyalari baholanadi. Natijalar norasmiy faoliyatning yuqori konsentratsiyasi va ma’muriy-raqamlashtirish choralarining komplayensga ijobiy ta’sirini ko‘rsatadi.

---

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi (yangi tahrir). Qonun O‘RQ-599, 30.12.2019. Kuchga kirishi: 01.01.2020. T.: LexUZ.

2. Vazirlar Mahkamasi qarori “Soliq xavfini boshqarish, xavfli toifalardagi soliq to‘lovchilarni aniqlash va soliq tekshiruvlarini tashkil etish tartibi to‘g‘risida”. VMQ №1, 07.01.2021 (kuchga kirishi 08.01.2021).

3. VMQ №489, 14.08.2020: Hisobvaraq-fakturalarning shakllari hamda ularni to‘ldirish, taqdim etish va qabul qilish tartibi to‘g‘risidagi Nizom (ilovalar bilan).

4. Erkaboev, N. A. “Davlat ulushiga ega bo‘lgan yirik soliq to‘lovchilar ma’murchiligini takomillashtirish yo‘llari.” Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot, 4(1), 2025: 9–16. DOI:10.5281/zenodo.14795428.

5. IMRS (Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi). Jalilov, D. O‘zbekistonda yashirin iqtisodiyot ko‘lami (analitik eslatma), 2023–2024.

6. UZA (O‘zbekiston Milliy axborot agentligi). Yashirin iqtisodiyot: tahlil va taklif, 27.01.2024.

7. Gazeta.uz. “Yashirin iqtisodiyot to‘g‘ri ishlayotgan tadbirkorlarga katta zarar yetkazadi”, 17.01.2024.