O'ZBEKISTON MILLIY MEROSI VA ULARNI ASRAB AVAYLASH

Feruza Turg'unova

Alfraganus Universiteti ijtimoiy fanlar fakulteti xalqaro munosabatlar 3-kurs talabasi

Madyor Turdiyev

Ilmiy rahbar

Keywords: O‘zbekiston milliy merosi, moddiy meros, nomoddiy meros, UNESCO Jahon merosi, madaniy obidalar, hunarmandchilik, folklor, merosni saqlash, xalqaro hamkorlik, iqlim o‘zgarishi, urbanizatsiya, turizm, raqamli texnologiyalar, Buxoro Biennali, ICCROM.

---

Abstract

Ushbu maqola O‘zbekiston milliy merosining mazmuni, uning moddiy va nomoddiy shakllari hamda ularni asrab-avaylash bo‘yicha amalga oshirilayotgan harakatlarga bag‘ishlangan. Maqolada O‘zbekistonning boy tarixiy va madaniy merosi, jumladan, UNESCO Jahon merosi ro‘yxatidagi obidalar (Buxoro, Samarqand, Xiva, Shahrisabz), an’anaviy hunarmandchilik, folklor va milliy qadriyatlar tahlil qilinadi. Asosiy qismda milliy merosni saqlashda hukumat siyosati, xalqaro tashkilotlar (UNESCO, ICCROM, AQSh Davlat departamenti) bilan hamkorlik va 2025-yildagi loyihalar (masalan, Buxoro Biennali, Sher-Dor madrasasi restavratsiyasi) ko‘rib chiqiladi. Muhokamada mavjud muammolar, shu jumladan, urbanizatsiya, iqlim o‘zgarishi va moliyaviy cheklovlar muhokama qilinadi. Xulosada esa merosni saqlash bo‘yicha yangi takliflar, jumladan, raqamli texnologiyalarni joriy etish, ta’lim dasturlarini kuchaytirish va turizmni rivojlantirish orqali barqarorlikni ta’minlash tavsiyalari beriladi. Maqola O‘zbekiston milliy merosining global ahamiyatini ta’kidlab, uning kelajak avlodlar uchun saqlanishi zarurligini ko‘rsatadi.

---

References

1. Mirziyoyev Sh.M. Milliy tiklanishdan – milliy yuksalish sari. – Toshkent: O‘zbekiston, 2020.

2. Mirziyoyev Sh.M. Yangi O‘zbekiston strategiyasi. – Toshkent: O‘zbekiston, 2021.

3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori. – PQ-2955, 2017-yil 10-may.

4. O‘zbekiston Respublikasi Qonuni “Madaniy meros ob’ektlarini muhofaza qilish to‘g‘risida”. – Toshkent: Adolat, 2020.

5. UNESCO. World Heritage in Uzbekistan: Preservation and Management Challenges. – Paris: UNESCO Publishing, 2021.

6. National Commission of the Republic of Uzbekistan for UNESCO. Safeguarding Intangible Cultural Heritage in Uzbekistan. – Tashkent: 2020.

7. To‘xtayev, A. O‘zbekiston madaniy merosi va uni asrab-avaylashda xalqaro hamkorlikning o‘rni. – Toshkent: Fan, 2022.

8. Raximov, M. “O‘zbekiston milliy merosining jahon madaniyati tizimidagi o‘rni.” – O‘zbekiston tarixi jurnali, №2, 2021, 45–53-betlar.

9. Muminov, S. O‘zbekiston tarixiy yodgorliklarini saqlash va restavratsiya qilish masalalari. – Toshkent: O‘zbekiston san’ati, 2019.

10. Qodirova, D. “Nomoddiy madaniy merosni asrash va targ‘ib qilishning zamonaviy yo‘nalishlari.” – Madaniyat va ma’rifat jurnali, №3, 2022, 18–25-betlar.

11. Saidov, A. O‘zbekistonning madaniy merosi: tarix, hozirgi holat va istiqbollar. – Toshkent: Akademnashr, 2023.

12. UNESCO. Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage (2003). – Paris: UNESCO, 2003.

13. O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi. O‘zbekistonning madaniy meros obyektlari milliy reyestri. – Toshkent: Madaniyat vazirligi nashri, 2022.

14. Rashidov, B. “Madaniy merosni asrab-avaylashda yoshlarning ishtiroki va ma’naviy tarbiya.” – Ijtimoiy-gumanitar tadqiqotlar jurnali, №1, 2023, 67–73-betlar.