KORPUS LINGVISTIKASIDA PARALLEL KORPUSLARNING AHAMIYATI

Shahriyo Boyqobilova

Surxondaryo viloyati Sherobod tumani 2-son politexnikumi ingliz tili va informatika fani o‘qituvchisi

Keywords: parallel korpus, bitekst, word alignment, Europarl, OPUS, ParaCrawl, tarjimashunoslik, kompyuter lingvistikasi, mashina tarjimasi, Uzbek National Corpus

---

Abstract

Ushbu maqolada parallel korpuslarning nazariy va amaliy asoslari, ularning tarixiy taraqqiyoti hamda lingvistika, tarjimashunoslik va kompyuter tilshunosligidagi o‘rni tahlil qilinadi. Rozettsk toshidan boshlab zamonaviy yirik loyihalargacha bo‘lgan parallel korpuslarning rivojlanish bosqichlari ko‘rsatib berilgan. Xususan, word alignment modellarining shakllanishi, Europarl, Opus, JRC-Acquis va ParaCrawl kabi yirik korpuslarning ahamiyati yoritilgan. O‘zbekistonda korpus lingvistikasining rivoji, Uzbek National Corpusdagi parallel bo‘lim va uning imkooniyatlari alohida tahlil qilingan. Shuningdek, parallel korpuslarning tarjima strategiyalarini aniqlash, kompyuter lingvistikasi, mashina tarjimasi, leksikografiya va madaniyatlararo muloqotdagi qo‘llanish yo’nalishlari yoritilgan. Ilmiy maqolada parallel korpuslarning afzalliklari bilan birga, ularni yaratishdagi cheklovlar ham ko‘rsatib o‘tilgan.

---

References

1. Abduraxmonova N. O‘zbek tili elektron korpusining kompyuter modellari (monografiya) /Toshkent, Muharrir, 2021

2. M.A. Abjalova. Korpus lingvistikasi. [Matn] : uslubiy qo‘llanma /Toshkent, Bookmany print, 2022

3. N.Sobirova, M.Akramjanova, Sh.Sobirov. Parallel korpus xususiyati, tuzilishi, interfeysi. Academic Research in Educational Sciences. 2022;5(5-2022):819-5

4. http://uzschoolcorpora.uz/