KUCHAYIB BORAYOTGAN GLOBAL GEOSIYOSIY RAQOBAT FONIDA MARKAZIY OSIYONING STRATEGIK AHAMIYATI

Rabbimov Og'abek Tolib o’g'li

O’zbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi xalqaro munosabatlar yo’nalishi 2-bosqich talabasi.

Keywords: Geosiyosiy raqobat, Markaziy Osiyo, strategik ahamiyat, geoiqtisodiy manfaatlar, tashqi siyosat, xalqaro xavfsizlik, regional integratsiya, O‘zbekiston, “yumshoq kuch”, diplomatiya.

---

Abstract

Ushbu maqolada XXI asrda kuchayib borayotgan global geosiyosiy raqobat sharoitida Markaziy Osiyo mintaqasining strategik ahamiyati har tomonlama tahlil etilgan. Mintaqaning geoiqtisodiy resurslari, transport-kommunikatsion imkoniyatlari, suv-energetika zaxiralari va xavfsizlik tahdidlariga qarshi kurashishdagi roli, uni yirik geosiyosiy o‘yinchilarning manfaatlar to‘qnashuviga aylantirgan. Tadqiqot davomida AQSh, Rossiya, Xitoy, Yevropa Ittifoqi va Turkiya kabi kuchlarning Markaziy Osiyoga nisbatan siyosiy va iqtisodiy strategiyalari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, mintaqaviy hamkorlikning o‘sishi va O‘zbekistonning faol tashqi siyosati bu raqobat sharoitida qanday muvozanatli pozitsiyani shakllantirishiga e’tibor qaratilgan. Maqolada strategik barqarorlikni ta’minlash va milliy manfaatlarni ilgari surishda raqamli diplomatiya, "yumshoq kuch" va mintaqaviy integratsiya mexanizmlaridan foydalanish taklif etiladi.

---

References

1. Nazarov, U. (2022). Markaziy Osiyo geosiyosatida O‘zbekistonning o‘rni. Toshkent: Ijtimoiy fanlar nashriyoti.

2. Karimov, S. (2021). Xalqaro munosabatlar nazariyasi. Toshkent: O‘zbekiston Milliy universiteti nashriyoti.

3. Huntington, S. (2003). Sivilizatsiyalar to‘qnashuvi. Moskva: AST.

4. Brzezinski, Z. (1997). The Grand Chessboard: American Primacy and Its Geostrategic Imperatives. Basic Books.

5. Nye, J. (2004). Soft Power: The Means to Success in World Politics. PublicAffairs.

6. Saidov, A. (2019). “Geosiyosiy jarayonlar va O‘zbekiston tashqi siyosati.” Tashqi siyosat va diplomatiya jurnali, №2, 12–19.

7. CSIS (Center for Strategic and International Studies) – Markaziy Osiyo xavfsizlik tahlillari, 2022-yilgi hisobot.

8. EU Strategy for Central Asia (2019) – European Union External Action Service.

9. ADB Report (2021) – Central Asia Regional Economic Cooperation Program.

10. ADBI (2020). Infrastructure and Regional Connectivity in Central Asia.

11. Pannier, B. (2021). “China’s Expanding Influence in Central Asia.” RFE/RL Research.

12. Tokayev, K. (2022). Regional xavfsizlik va barqarorlik. Ostona.