Navoiy viloyatida havo sifati va uning aholi salomatligiga ta'siri - Nurmamatova Sevara Erkin qizi,; Maxamadaliyev Ravshan Yo'ldoshevich, (MULTIDISCIPLINARY JOURNAL: FUNDAMENTAL RESEARCH SCIENTIFIC JOURNAL, 2026)
Ushbu maqolada Navoiy viloyatida atmosfera havosining sifati, ifloslanish manbalari, asosiy ifloslantiruvchi moddalar miqdori va ularning aholi salomatligiga ta'siri kompleks tahlil qilinadi. Tadqiqotda sanoat korxonalari (Navoiyazot, Navoiy elektrokimyo, Qizilqum sement va boshqalar), avtotransport, qurilish changlari hamda tabiiy omillar (qurg‘oqchil iqlim, qumli tuproqlar) asosiy ifloslanish sabablari sifatida ko‘rib chiqilgan. Statistik ma’lumotlar, monitoring natijalari va ilmiy adabiyotlar asosida viloyatda yillik zararli moddalar chiqindisi 68 161,9 tonnani tashkil etishi, sanoat hissasi 48 ming tonna, transport 31 ming tonna ekanligi aniqlangan. So‘nggi yillarda (2024–2025) ammiak (NH₃), vodorod sulfidi (H₂S), oltingugurt dioksidi (SO₂) va uglerod oksidlari me’yoridan bir necha baravar oshgan holatlar qayd etilgan. Havo ifloslanishining salomatlikka ta’siri chuqur o‘rganilib, nafas olish yo‘llari kasalliklari (astma, bronxit) 20 foizga, yurak-qon tomir kasalliklari 30 foizga, onkologik va nevrologik kasalliklar sezilarli darajada oshgani ko‘rsatilgan. Maqolada ekologik monitoring tizimi, xalqaro tajribalar va mahalliy choralar tahlil qilinib, havo sifatini yaxshilash bo‘yicha amaliy takliflar berilgan. Tadqiqot natijalari viloyat ekologiyasi va sog‘liqni saqlash siyosatini takomillashtirishda muhim ahamiyatga ega.