Turli agroiqlim sharoitlarida Crocus sativus L. yetishtirish texnologiyalarining qiyosiy tahlili
Ho'sinova Gulasal Shamsiddin qizi
Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti 06.01.08 – O'simlikshunoslik tayanch doktoranti
Keywords: Crocus sativus L., za’faron, agroiqlim sharoiti, agrotexnologiya, qiyosiy tahlil, ekish muddati, piyozcha, hosildorlik.
Abstract
Mazkur maqolada Crocus sativus L. o‘simligini turli agroiqlim sharoitlarida yetishtirish texnologiyalarining qiyosiy tahlili keltirilgan. Tadqiqotda Eron, Hindiston, Afg‘oniston, Ispaniya va Italiyada qo‘llanilayotgan agrotexnik tadbirlar, jumladan ekish muddatlari, piyozchalarni ekish chuqurligi va oralig‘i, sug‘orish xususiyatlari hamda yillik ishlab chiqarish ko‘rsatkichlari o‘rganildi. Ma’lumotlar qiyosiy tahlil usuli asosida umumlashtirilib, har bir hududning tabiiy-iqlim sharoiti za’faron yetishtirish texnologiyasiga sezilarli ta’sir ko‘rsatishi aniqlandi. Tahlil natijalariga ko‘ra, Eron za’faron ishlab chiqarish hajmi bo‘yicha dunyoda yetakchi o‘rinni egallashi, Hindiston tog‘li hududlarda yuqori sifatli mahsulot yetishtirish tajribasi bilan ajralib turishi, Ispaniya va Italiyada esa ekish sxemalari hamda agrotexnik tadbirlarning o‘ziga xosligi kuzatildi. Olingan natijalar O‘zbekiston agroiqlim sharoitida za’faron yetishtirish texnologiyalarini takomillashtirish, samarali agrotexnik usullarni tanlash hamda ushbu ekinning hosildorligi va mahsulot sifatini oshirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqishda muhim ahamiyat kasb etadi.
References
1. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining dorivor o'simliklarni yetishtirish va qayta ishlashni rivojlantirishga oid qarorlari hamda me'yoriy hujjatlari.
2. Lak D. Kashmiris Pin Hopes on Saffron. BBC News, 1998.
3. Hosseini A., Razavi B.M., Hosseinzadeh H. Pharmacokinetic Properties of Saffron and its Active Components. European Journal of Drug Metabolism and Pharmacokinetics. 2018.
4. Verjee S., Garo E., Pelaez S., Fertig O., Hamburger M., Butterweck V. Saffron flower extract promotes scratch wound closure of keratinocytes and enhances VEGF production.
5. Koocheki A., Khajeh-Hosseini M. Saffron: Science, Technology and Health. Academic Press, 2020.
6. Gresta F., Lombardo G.M., Siracusa L., Ruberto G. Saffron, an alternative crop for sustainable agricultural systems: A review. Agronomy for Sustainable Development. 2008.
7. Cardone L., Castronuovo D., Perniola M., Cicco N., Candido V. Saffron (Crocus sativus L.), the king of spices: An overview. Scientia Horticulturae. 2020.
8. Fernández J.A. Biology, Biotechnology and Biomedicine of Saffron. CRC Press, 2004.
9. Molina R.V., Valero M., Navarro Y., Guardiola J.L., García-Luis A. Temperature effects on flower formation in saffron (Crocus sativus L.). Scientia Horticulturae. 2005.
10. FAO. Good Agricultural Practices for Medicinal and Aromatic Plants. Food and Agriculture Organization of the United Nations, Rome.
11. Winterhalter P., Straubinger M. Saffron – Renewed interest in an ancient spice. Food Reviews International. 2000.
12. Maggi L., Carmona M., Kelly S.D., Marigheto N., Alonso G.L. Geographical origin differentiation of saffron by chemical composition. Food Chemistry. 2011.
13. Gohari A.R., Saeidnia S., Mahmoodabadi M.K. An overview on saffron, phytochemicals and medicinal properties. Pharmacognosy Reviews. 2013.
14. Kyriakoudi A., Ordoudi S.A., Roldán-Medina M., Tsimidou M.Z. Saffron quality and authenticity assessment. Trends in Food Science & Technology. 2015.
15. Maggi M.A., et al. Cultivation techniques and quality of saffron under Mediterranean conditions. Industrial Crops and Products. 2019.
16. Sánchez A.M., et al. Agronomic management practices affecting saffron yield and quality. Agronomy. 2021.
17. Giupponi L., et al. Saffron cultivation in different agro-climatic conditions: Current status and future perspectives. Plants. 2022.
18. Kafi M., Koocheki A., Rashed M.H., Nassiri M. Saffron Production and Processing. Science Publishers, 2006.
19. Lak, Daniel (11 November 1998). "Kashmiris pin hopes on saffron".
20. Hosseini A, Razavi BM, Hosseinzadeh H (2018). "Pharmacokinetic Properties of Saffron and its Active Components". European Journal of Drug Metabolism and Pharmacokinetics.
21. Verjee S, Garo E, Pelaez S, Fertig O, Hamburger M, Butterweck V. Saffron flower extract promotes scratch wound closure of keratinocytes and enhances VEGF production.
22. Saffron : science, technology and health. A. Koocheki, Mohammad Khajeh-Hosseini. Duxford, United Kingdom. 2020. ISBN 978-0-12-818740-1. OCLC 1140113593
23. https://www.safranexperte.de/
25. https://www.floweraura.com/
26. https://www.farmingindia.in/
27. https://www.rumispice.com/
28. https://www.borgenmagazine.com/
29. https://www.sativus.com/en/saffron/the-saffron-cultivation/