Maktab o’quvchilarida geografiya ta’limining audiovizual vositalari bilan ishlash ko’nikmalarini shakllantirish asosida rivojlantirish modelining amalga oshishi

M. A. Rustamova

Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti akademik litseyi geografiya fani o‘qituvchisi

Keywords: Kalit so‘zlar: geografiya ta’limi, audiovizual vositalar, media-kompetensiya, fazoviy tafakkur, rivojlantirish modeli, maktab o‘quvchilari, kartografik savodxonlik, raqamli ta’lim texnologiyalari.

---

Abstract

Mazkur maqolada maktab o‘quvchilarida geografiya ta’limi jarayonida audiovizual vositalar bilan ishlash ko‘nikmalarini shakllantirish asosida ta’limni rivojlantirish modelining nazariy asoslari, tuzilishi va amaliy joriy etilishi tahlil qilinadi. Modelning asosiy komponentlari – maqsad, mazmun, texnologik, diagnostik va natijaviy bloklar – batafsil yoritiladi. Audiovizual vositalar (ta’limiy videolar, interaktiv xaritalar, sun’iy yo‘ldosh tasvirlari, virtual sayohatlar, GIS-ilovalar) yordamida fazoviy tafakkur, kartografik savodxonlik, tanqidiy tahlil va media-kompetensiyani rivojlantirish mexanizmlari ko‘rsatib beriladi. O‘zbekiston umumiy o‘rta ta’lim maktablaridagi amaliy tajriba va xalqaro tadqiqotlar asosida modelning samaradorligi baholanadi. Muammolar aniqlanib, ularni bartaraf etish bo‘yicha aniq takliflar ishlab chiqiladi.

 

---

References

1. Frolov A.V. Maktab ta’limida geografik axborotni vizuallashtirish. – Moskva: Prosveshchenie, 2019. – 214 b.

2. Paivio A. Mental Representations: A Dual Coding Approach. – New York: Oxford University Press, 1990. – 322 p.

3. O‘zbekiston Respublikasi xalq ta’limini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi. – Toshkent, 2019. – 48 b.

4. Bednarz S.W., Heffron S., Solem M. Geography Education: Research and Practice. – Washington: National Council for Geographic Education, 2013. – 256 p.

5. Karimova N.M. Geografiya o‘qituvchilarining raqamli texnologiyalardan foydalanishga tayyorgarligi // O‘zbekiston pedagogika jurnali. – 2022. – №4. – 22–29-betlar.

6. Kerski J.J. The Role of GIS in Geography Education // Journal of Geography. – 2015. – Vol. 114. – No. 3. – P. 89–97.

7. Buckingham D. Media Education: Literacy, Learning and Contemporary Culture. – Cambridge: Polity Press, 2003. – 232 p.

8. Toshpulatov Sh.R. Multimedia texnologiyalari yordamida geografiya darslarida o‘quvchilarning loyiha faoliyati. – Samarqand: SamDU, 2020. – 198 b.

9. Yusupov A.A. O‘zbekiston ta’lim tizimida ona tilidagi raqamli kontent muammolari. – Toshkent: Fan, 2021. – 176 b.

10. Qodirov B.B., Rahimova M.A. O‘zbekistonda geografik ta’limni modernizatsiya qilish: nazariya va amaliyot. – Toshkent: O‘qituvchi, 2018. – 240 b.

11. Hasanov I.A., G‘ulomov P.N. O‘zbekiston tabiiy geografiyasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 2007. – 164 b.

12. OECD. Education at a Glance 2023: OECD Indicators. – Paris: OECD Publishing, 2023. – 480 p.

13. Umumiy o‘rta ta’limning davlat ta’lim standarti. Geografiya. – Toshkent: Xalq ta’limi vazirligi, 2021. – 64 b.