Yordamchi so‘z turkumlarining funksional-semantik xususiyatlari

Saydazimova Yulduzxon Bahodir qizi

Keywords: yordamchi so‘z turkumlari, ko‘makchilar, bog‘lovchilar, yuklamalar, funksional-semantik xususiyatlar, leksik-semantik ma’no, grammatik funksiya, uslubiy xususiyatlar, o‘zbek adabiy tili, sintaktik bog‘lanish.

---

Abstract

Ushbu maqolada o‘zbek tilidagi yordamchi so‘z turkumlarining funksional-semantik xususiyatlari atroflicha tahlil etiladi. Yordamchi so‘zlar (ko‘makchilar, bog‘lovchilar, yuklamalar) mustaqil so‘z turkumlaridan farqli o‘laroq, mustaqil leksik ma’noga ega bo‘lmasdan, gapdagi mustaqil bo‘laklarni bog‘lash, ularga qo‘shimcha grammatik va semantik nuanslar berish, nutqning kommunikativ va uslubiy mazmunini boyitish vazifalarini bajaradi. Maqolada bu so‘zlarning leksik-semantik xususiyatlari, grammatik funksiyalari, sintaktik roli, uslubiy qo‘llanilishi va matndagi pragmatik ahamiyati batafsil yoritiladi. O‘zbek tilshunosligidagi mavjud tadqiqotlar asosida yordamchi so‘zlarning sof, vazifadosh va qo‘shimchasimon turlari, ularning mustaqil so‘zlar bilan o‘zaro ta’siri, tarixiy rivoji va zamonaviy nutqda tutgan o‘rni ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari til o‘qitish metodikasida, uslubshunoslikda va tilshunoslik nazariyasida qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan xulosalar va takliflarni o‘z ichiga oladi.

---

References

1. Sayfullayeva R., Mengliyev B., Boqiyeva G., Qurbonova M., Yunusova Z., Abduzalova M. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. Toshkent: Fan va texnologiya, 2009. – 416 b. [So‘z turkumlari bo‘limi, 150-200 betlar oralig‘ida yordamchi so‘zlar haqida].

2. Jamolxonov H. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. Toshkent, 2005. [Yordamchi so‘zlar bo‘limi].

3. Xudoyberdiyeva N. O‘zbek tilida yordamchi so‘z turkumlari, ularning uslubiy xususiyatlari // Ilmiy jurnal. [Annotatsiya va asosiy qismdan foydalanilgan].

4. Palvonnazarova H.J. Yordamchi so‘zlarning o‘ziga xos xususiyatlari // Ilmiy maqola. [Sof va vazifadosh turlar haqida].

5. Shoabdurahmonov Sh. Yordamchi so‘zlar. Toshkent, [ko‘makchilar ta’rifi].

6. G‘ulomov A., Qodirov M. Ona tili o‘qitish metodikasi. Toshkent: Universitet, 2021.

7. To‘xliyev B., Shamsiyeva M., Ziyadova T. O‘zbek tili o‘qitish metodikasi. Toshkent: Yangi asr avlodi, 2016.

8. Rahmatullayev Sh. Hozirgi adabiy o‘zbek tili. Toshkent, 2006.

9. O‘zbekiston Respublikasi umumiy o‘rta ta’lim davlat ta’lim standartlari va o‘quv dasturlari. Toshkent: Sharq, 2019.

10. Pardayev A.B. va boshq. Yordamchi so‘z turkumlarining grammatik xususiyatlari haqidagi tadqiqotlar (turli jurnallardan).