Xorazm viloyati tumanlari iqtisodiy-geografik salohiyatining iqlimiy xatarlar bo‘yicha differensiyalashuvi

Razzoqov Shohrux Umidbek oʻgʻli

Urganch davlat pedagogika instituti Geografiya va iqtsodiy bilim asoslari yo’nalishi

Keywords: Kalit so‘zlar: Xorazm viloyati, tumanlar salohiyati, iqtisodiy-geografik salohiyat, iqlimiy xatarlar, hududiy differensiyalashuv, Orolbo‘yi mintaqasi, suv tanqisligi, agrosanoat majmuasi, klasterlash, ekologik xavf.

---

Abstract

Annotatsiya: Ushbu maqolada Janubiy Orolbo‘yi ekologik inqirozi sharoitida Xorazm viloyati tumanlari iqtisodiy-geografik salohiyatining iqlimiy xatarlar ta’sirida hududiy jihatdan differensiyalashuvi (tabaqalanishi) tadqiq etilgan. Viloyat tumanlarining tabiiy-resurs, agrosanoat va demografik salohiyati tahlil qilinib, iqlim isishi, suv taqchilligi hamda cho‘llanish xavflari darajasiga ko‘ra hududiy modellar guruhlashtirilgan. Tadqiqot davomida gidrometeorologik o‘zgarishlarning voha iqtisodiyoti tarmoqlariga va tumanlar o‘rtasidagi nomutanosiblikning ortishiga ko‘rsatgan ta’siri baholangan hamda iqlimiy xatarlarga moslashish imkoniyatlarini hisobga olgan holda tumanlarning iqtisodiy salohiyatini barqaror rivojlantirish bo‘yicha geografik tavsiyalar ishlab chiqilgan.

---

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 2-dekabrdagi "O‘zbekiston Respublikasining "Yashil" iqtisodiyotga o‘tish strategiyasini 2030-yilgacha barqaror amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi PQ-436-sonli Qarori.

2. Soliyev A.S. Iqtisodiy geografiya: nazariya, metodika va amaliyot. – Toshkent: Kamalak, 2013. – 284 b.

3. Soliyev A.S., Nazarov M.I. Xorazm viloyati ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishining geografik xususiyatlari. – Urganch: Xorazm, 2016. – 142 b.

4. Rafikov A.A. Geoekologiya muammolari va hududlarni baholash usullari. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2012. – 196 b.

5. Tojiyeva Z.N., Dusmanov F.A. Hududlar ijtimoiy-iqtisodiy salohiyatini baholashda geoinformatsion tizimlar (GIS) metodikasi // O‘zbekiston Geografiya jamiyati axboroti. – Toshkent, 2021. – № 59. – B. 24–31.

6. Xikmatov F.H., Ergashev S.E. Janubiy Orolbo‘yi tumanlarida gidrologik qurg‘oqchilik va xavf-xatarlarni modellashtirish // Gidrometeorologiya va atrof-muhit monitoringi. – Toshkent, 2024. – № 3. – B. 15–22.

7. Nazarov I.K. O‘zbekiston hududlari agrosanoat salohiyatining iqlimiy o‘zgarishlarga moslashuvchanligi. – Toshkent: Universitet, 2020. – 178 b.

8. Gerasimenko T.I. Regional Differentiation and Climate Vulnerability Indices of Agricultural Areas // Journal of Geographical Sciences. – 2019. – Vol. 45, Issue 2. – P. 189–204.