MENTHA PIPERITA L. NING KO‘KARUVCHANLIK VA SAQLANUVCHANLIK KO‘RSATKICHLARI
J.O.Jumaniyozov
Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti, b.f.f.d.(PhD), v.b. dots
A.D.Xudayberganova
Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti, magistrant
Keywords: Qalampir yalpiz, Mentha piperita L., Lamiaceae, ko‘karuvchanlik, saqlanuvchanlik, introduksiya, sho‘rlangan tuproq, vegetatsiya, bioekologik xususiyatlar, dorivor o‘simlik, efir moyi, fitonsid.
Abstract
Mazkur maqolada qalampir yalpiz (Mentha piperita L.) o‘simligining botanik tavsifi, bioekologik xususiyatlari, xalq xo‘jaligi va tibbiyotdagi ahamiyati yoritilgan. Tadqiqotlar davomida o‘simlikning Xorazm vohasi sho‘rlangan tuproq-iqlim sharoitidagi ko‘karuvchanligi, saqlanuvchanligi hamda vegetatsiya davridagi rivojlanish dinamikasi o‘rganildi. Kuzatishlar natijasida qalampir yalpizning yangi sharoitga yuqori darajada moslashishi, ko‘karuvchanlik ko‘rsatkichi 94,3% va saqlanuvchanligi 87,4% ni tashkil etishi aniqlandi. Shuningdek, o‘simlikning dorivor, antiseptik, aromatik va fitonsidlik xususiyatlari tufayli farmatsevtika, oziq-ovqat, kosmetika hamda ekologik yo‘nalishlarda istiqbolli ekin sifatida ahamiyati asoslab berilgan.
References
1. Fenwick A.L., Ward S.M. Use of random amplified polymorphic DNA markers for cultivar identification in mint // Hort. Sci. 2001. Vol. 36. JMM. P. 761-764.
2. Дмитриева В.Л., Дмитриев Л.Б., Морозов А.И. Влияние на состав эфирного масла Mentha piperita L. сорта Медичка окультуривания дерново-подзолистой почвы // Материалы 44-й международной научной конференции молодых ученых и специалистов ≪Комплексное применение средств химизации в адаптивно-ландшафтном земледелии≫. М.: ВНИИА. 2010. С. 74-76.
3. Vasisht K, Sharma N, Karan M. Current Perspective in the International Trade of Medicinal Plants Material: An Update // Curr Pharm Des. - 2016. - Vol.22. - N. 27. - P. 4288-4336.)
4. Бушковская Л.М., Пушкина Г.П., Масляков В.Ю. Биотический фактор в агроценозах лекарственных культур как основа экологизированной защиты от вредных организмов // – М.: «ИП Скороходов», 2015. – 135 с.
5. Jumaniyozov J.O. “Xorazm vohasi tuproq iqlim sharoitida ildizpoyali dorivor o’simliklarning bioekologiyasi” diss, Toshkent 2025y 45-50 b
6. Mustafoyev.S.M. Botanika –Toshkent, 2002. 12-14 b