"Zoonim komponentli maqollarning lingvokulturologik xususiyatlari va tarjima muammolari”

D.D.Tog‘aymurodov

Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti Xorijiy til va adabiyoti yuqori kurslar kafedrasi mudiri

M.K.Xaitmamatova

Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti Filologiya fakulteti Xorijiy til va adabiyoti: ingliz tili yo’nalishi talabasi

Keywords: Zoonim, paremiologiya, lingvokulturologiya, olamning lisoniy manzarasi, tarjima strategiyalari, «Zarbulmasal», allegoriya, satira, zoometafora, madaniy lakuna.

---

Abstract

Ushbu maqola tilshunoslik va tarjimashunoslikning dolzarb masalalaridan biri — zoonim (hayvon nomlari) komponentli maqollarning lingvokulturologik xususiyatlarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda ingliz va o‘zbek tillaridagi “olamning lisoniy manzarasi”dagi tafovutlar, xususan, boyqush, it, cho‘chqa kabi hayvon obrazlarining milliy-madaniy ramziy ma’nolari va ularni tarjima qilishdagi muammolar (lakunalar, ekvivalentlik) qiyosiy tahlil qilingan. Shuningdek, maqolada o‘zbek mumtoz adabiyotining yirik namunasi — Muhammad Sharif Gulxaniyning “Zarbulmasal” asari paremiologik jihatdan tadqiq etilgan. Asardagi hayvonlar ishtirokidagi maqollarning ijtimoiy-siyosiy mohiyati, majoziy ma’nosi va satirik funksiyasi ochib berilgan. Muallif zoonim maqollarni nafaqat xalq donoligi, balki inson xarakteri va jamiyat illatlarini fosh etuvchi “madaniy kod” sifatida baholagan.

---

References

1. Mamatov A.E.O‘zbek tili frazeologizmlarining shakllanish masalalari.– Toshkent: Fan, 2019.

2. K. Musayev."Tarjima nazariyasi asoslari".

3. G‘aybulla Salomov."Tarjima nazariyasi asoslari"va"Til va tarjima"

4. Imomnazarov M., Saidov M. Milliy taraqqiyotning ma'naviy-axloqiy asoslari.

5. Mamatov A.E.O‘zbek tili frazeologizmlarining shakllanish masalalari.– Toshkent: Fan, 2019.

6. G‘aybulla Salomov."Tarjima nazariyasi asoslari"va"Til va tarjima"

7. Rahmatullayev Sh.O‘zbek tilining izohli frazeologik lug‘ati.– Toshkent: O‘qituvchi, 1978.

8. XVIII asr oxiri va XIX asr boshlarida Muhammad Sharif Gulxaniy tomonidan turkiy tilda yozilgan.

9. Karima Nazarova«Gulxaniy "Zarbulmasal" asarining tili»mavzusida (1960-yillarda) nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan.