Trips zararkunandasiga qarshi biologik vositalardan foydalanish samaradorligi

Sultonova Sevaraxon Xushnudbek qizi

Urdu tabiiy va qishloq xo'jaligi fanlari fakulteti O'simliklarni himoyasi va karantini M-251

Keywords: Trips zararkunandasi, biologik kurash, entomofaglar, yirtqich hasharotlar, nematodalar, zamburug'lar, samaradorlik, g'o'za ekinlari, O'zbekiston qishloq xo'jaligi, ekologik himoya.

---

Abstract

Ushbu maqola trips zararkunandasiga (Thrips spp.) qarshi biologik vositalardan foydalanish samaradorligini o'rganadi. Tripslar qishloq xo'jaligi ekinlariga, xususan, g'o'za, ukrop, olxo'ri va boshqa o'simliklarga jiddiy zarar yetkazuvchi zararkunandalardir. Maqolada biologik kurash usullari, jumladan, yirtqich hasharotlar (Orius laevigatus, Amblyseius swirskii), nematodalar (Steinernema feltiae) va zamburug'lar (Beauveria bassiana) kabi vositalarning laboratoriya va dala sharoitidagi samaradorligi tahlil qilinadi. O'zbekiston sharoitida g'o'za ekinlarida tripslarga qarshi biologik usullarning qo'llanilishi va ularning hosil yo'qotishlarini 55-60% gacha kamaytirishi haqida ma'lumotlar keltiriladi. Muhokamada ekologik xavfsizlik va iqtisodiy samaradorlik masalalari ko'rib chiqiladi. Xulosada biologik vositalarni uyg'unlashgan kurash tizimida qo'llash bo'yicha takliflar beriladi. Maqola ilmiy adabiyotlar va tajribaviy natijalarga asoslangan bo'lib, qishloq xo'jaligi mutaxassislariga mo'ljallangan.

 

---

References

[1] Alimuxammedov S.N. va boshq. O'zbekiston qishloq xo'jaligi zararkunandalari. Toshkent: Fan, 1989. – Sah. 17-19, 47-51, 54.

[2] Xamrayev A.Sh. O'simliklarni biologik himoya qilish. I tom. Jizzax: JDPU, 2020. – Sah. 29.

[3] Nazarov Sh. Yong'oq biotsenozida shiralarning zarari va biologik vositalar. UZZAMIN jurnali, 2020. – Sah. 1-5.

[4] Yeremenko T.S. va boshq. Zararkunandalar tarqalishi. 1982. – Sah. 10-15.

[5] Suitmen X. Organizmlar o'rtasidagi munosabatlar. 1964. – Sah. 20-25.

[6] Antalya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü. Biologik kurash. X post, 2020.

[7] Biologik himoya usuli. Vikipediya. – Sah. 1-3.

[8] Laboratory Investigations on the Potential Efficacy of Biological Control Agents on Two Thrips Species. PMC, 2024. – Sah. 5-9.

[9] Ukrop o'simligida trips zararkunandasiga qarshi biologik preparatlar samaradorligi. Scienceweb, 2024. – Sah. 10-15.

[10] Biologik kurash vositalarining ishlab chiqarish texnologiyasi. Cyberleninka. – Sah. 5-10.

[11] O'simliklar karantini va himoyasi agentligi. Telegram, 2024.

[12] Thrips Management Guidelines. UC IPM, 2024.

[13] Thrips Management with biocontrol solutions. Koppert Global, 2024.

[14] Biolaboratoriyalar qo'shimcha daromad manbaiga aylanmoqda. Yuz.uz, 2022.

[15] Managing thrips in strawberries. ScienceDirect, 2025.