ESHITISHIDA NUQSONI BO‘LGAN O‘QUVCHILARNING TASVIRIY FAOLIYATINI RIVOJLANTIRISHNING PSIXOLOGIK-PEDAGOGIK ASOSLARI

Jumanazarova Gullola Yoqubjanovna

Toshkent Kimyo xalqaro universiteti Pedagogika va psixologiya kafedrasi dotsenti, PhD

Xushnazarova Muqaddas Baxtiyor qizi

Toshkent Kimyo Xalqaro universiteti Namangan filali Maxsus pedagogika yo'nalishi 1-bosqich magistranti

Keywords: eshitishida nuqson, tasviriy faoliyat, maxsus pedagogika, vizual idrok, ijodiy rivojlanish, inklyuziv ta’lim, san’at orqali rivojlanish.


Abstract

Annotatsiya: Mazkur ilmiy maqolada eshitishida nuqsoni bo‘lgan o‘quvchilarning tasviriy faoliyatini rivojlantirish masalasi zamonaviy maxsus pedagogika va inklyuziv ta’lim nuqtai nazaridan tahlil qilinadi. Tadqiqotda tasviriy faoliyatning (rasm chizish, ranglar bilan ishlash, kompozitsiya yaratish) eshitishida cheklovlari mavjud bolalarning kognitiv, emotsional va kommunikativ rivojlanishiga ta’siri yoritiladi. Eshitishida nuqsoni bo‘lgan o‘quvchilar uchun vizual idrok va kinestetik tajribaning yetakchi ahamiyatga ega ekanligi asoslanadi hamda tasviriy faoliyat ularning ichki kechinmalarini ifodalash, atrof-muhitni anglash va ijtimoiy moslashuv jarayonlarida muhim vosita sifatida qaraladi. Maqolada maxsus pedagogik sharoitlarda tasviriy faoliyatni tashkil etish, o‘qituvchining metodik yondashuvi va didaktik materiallardan foydalanish masalalari ilmiy-nazariy jihatdan izohlanadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, tasviriy faoliyat eshitishida nuqsoni bo‘lgan o‘quvchilarning shaxsiy rivoji, ijodiy tafakkuri va o‘z-o‘zini ifodalash qobiliyatini rivojlantirishda samarali pedagogik vosita hisoblanadi.


References

1. American Psychological Association. (2020). Publication manual of the American Psychological Association (7th ed.). APA.

2. Heward, W. L. (2013). Exceptional children: An introduction to special education (10th ed.). Pearson Education.

3. Luckner, J. L., & Cooke, C. (2010). A summary of the vocabulary research with students who are deaf or hard of hearing. American Annals of the Deaf, 155(1), 38–67. https://doi.org/10.1353/aad.0.0129

4. Marschark, M., & Hauser, P. C. (2012). How deaf children learn: What parents and teachers need to know. Oxford University Press.

5. Mason, L., & Steedly, K. (2006). Teaching students with disabilities through art. Intervention in School and Clinic, 41(5), 272–276. https://doi.org/10.1177/10534512060410050201

6. Mitchell, R. E., & Karchmer, M. A. (2004). Chasing the mythical ten percent: Parental hearing status of deaf and hard of hearing students in the United States. Sign Language Studies, 4(2), 138–163. https://doi.org/10.1353/sls.2004.0005

7. Smith, D. D., & Tyler, N. C. (2011). Introduction to special education: Making a difference (7th ed.). Pearson.

8. Winner, E., Goldstein, T. R., & Vincent-Lancrin, S. (2013). Art for art’s sake? The impact of arts education. OECD Publishing.