Ekstrakranial arteriyalarning aterotrombotik zararlanishida yallig‘lanish va dislipidemiya o‘zaro bog‘liqligining klinik ahamiyati - Yuldashev, Sardorbek (FANLARARO TAFAKKUR MAVZUSIDAGI ILMIY-AMALIY KONFERENSIYA, 2025)
Mazkur maqolada ekstrakranial arteriyalarning aterotrombotik zararlanishi rivojida yallig‘lanish va dislipidemiya o‘rtasidagi patogenetik bog‘liqlik tahlil qilinadi. Aterosklerotik jarayon faqat gemodinamik torayish bilan emas, balki surunkali yallig‘lanish, endotelial disfunksiya va lipid almashinuvi buzilishlari bilan ham kechadi. Tadqiqotda 2022–2024 yillar davomida 128 nafar bemor (o‘rtacha yoshi 67±7,2 yil) o‘rganildi. Ular ichki bo‘yin arteriyasining bir tomonlama, ikki tomonlama va ichki bo‘yin hamda umurtqa arteriyalarining kombinatsiyalangan torayishlariga qarab guruhlarga ajratildi. Biokimyoviy tahlillar natijasida yuqori sezuvchan C-reaktiv oqsil (SRB) va interleykin-6 (IL-6) darajalari aterotrombotik jarayon og‘irligiga parallel ravishda oshgani aniqlandi. Lipid spektridagi o‘zgarishlar – umumiy xolesterin va past zichlikdagi lipoproteidlarning ko‘payishi, yuqori zichlikdagi lipoproteidlarning kamayishi bilan ifodalandi. Ushbu natijalar yallig‘lanish va dislipidemiya birgalikda aterosklerotik blyashkaning beqarorligini kuchaytirib, tomir devori yoriqlari va tromboembolik asoratlar xavfini oshirishini ko‘rsatadi. Aterotrombotik jarayonning yallig‘lanish bilan chambarchas bog‘liqligi, SRB va IL-6 kabi markerlarning insult xavfini bashorat qilishda diagnostik ahamiyatga ega ekanini isbotlaydi. Tadqiqot yakunlari asosida ushbu markerlar va lipid ko‘rsatkichlarini dinamik kuzatish bemorlarni erta tashxislash, insultni oldini olish va davo samaradorligini baholashda muhim klinik mezon sifatida qo‘llash taklif etiladi.