TIZIMLI SKLERODERMIYADA QIZILO’NGACH (OZIQ-OVQAT YO’LI) ZARARLANISHI - Madiyorov , Sh.E; D.R, Sagatova (FANLARARO TAFAKKUR MAVZUSIDAGI ILMIY-AMALIY KONFERENSIYA, 2025)
Tizimli sklerodermiya (SSc) - ko'p tizimli autoimmun kasallik bo'lib, teri va ichki a'zolar fibrozini keltirib chiqaradi. Oshqozon-ichak trakti, xususan qizilo'ngach zararlanishi bemorlarning 90% da uchraydi. Zararlanish peristaltika buzilishi, pastki qizilo'ngach sfinkterining (PQS) gipotoniyasi va gastroezofageal reflyuks kasalligi (GERK) bilan bog'liq, hayot sifatini pasaytiradi va o'limni oshiradi. Patogenez vaskulopatiya, fibroz va yallig'lanishni o'z ichiga oladi, ishemiya, mushak atrofiyasi va nerv zararlanishiga olib keladi. Ushbu tezisda SSc da qizilo'ngach zararlanishining patogenezi, klinik ko'rinishlari, diagnostikasi va davolash usullari ko'rib chiqiladi. Maqsad - ilmiy manbalarga asoslanib, muammoni baholash va yangi terapiyalarni taklif qilish. Natijalar aperistaltika va GERK ni 60-80% da ko'rsatadi, o'pka fibrozi bilan bog'liq. Kasallik endoteliyn ko'payishi, trombotsitlar faollashuvi va TGF-β ta'siri orqali kuchayadi. Davolashda proton pompasi ingibitorlari (PPI) va prokinetiklar asosiy, ammo buzpiron, vonoprazan va transkutan elektr nerv stimulatsiyasi (TENS) istiqbolli. Tezis SSc bemorlarida qizilo'ngach zararlanishini erta aniqlash va boshqarish bo'yicha tavsiyalar beradi, etnik farqlar va epigenetik omillarni hisobga olgan holda.